افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٠٧ - كلامى در فضيلت تكوينى انسان

او مى‌گويد: مراد از عرضه امانت، بر آسمانها و زمنى وساير موجودات مقايسه آن ولايت با وضع سموات و زمين و كوه‌ها است و اين‌كه آن‌ها استعداد پذيرفتن آن را ندارد و انسان دارد، و به عبارت ديگر: ما ولايت الهى و استعداد به حقايق دين را چه علم به آن حقايق را و چه عمل بدان ها را بر آن‌ها عرضه و مقايسه كرديم ... (ترجمه الميزان ١٦/ ٥٢٥- ٥٢٧)

و «لام» در جمله: «ليعذّب المنافقين ..) لام عاقبت است. در مورد امانت قول ديگرى هم وجود دارد كه چنگى بدل نمى زند؛ ولى صدق امانت با مفهومى كه لغتاً و عرفاً دارد، بر ولايت الهى كه فعل خداوند است قول صاحب الميزان را نيز دچار تردّد مى‌كند، احتمال مى‌دهيم در يكى از كتب مطبوعه اقوال ديگرى را نيز نقل كرده‌باشم.

به هرحال اولى اين است كه علم به مراد از امانت را به خدا ايكال كنيم.

كلامى در فضيلت تكوينى انسان‌

نماينده خداوند در زمين، «إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»

١- تكريم در جلوس او بر كرسى كرامت الهى؛

٢- و تسلط او بر زمين، دريا و هوا؛

برترى او بر كثيرى از مخلوقات‌[١] «وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‌ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا» الإسراء: ٧٠؛.

٣- نيكو ترين تقويم او در بدن و روح؛

٤- مسجود ملائكه؛

٥- خيرالبريه، ولى اين فضيلت تشريعى مى‌باشد.

[١] - از جمع بين اين آيه كه انسان را بر اكثر مخلوقات، نه بر همه آنان برترى داده و آيه مباركه« لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ» التين: ٤( اگر شامل بدن و روح باشد) اين است كه موجودى برتر از انسان وجود ندارد و مقابل كثير، قليل مساوى با انسان وجود دارد. ولى اين قليل جن است يا موجودات عاقل و مختار در منظومه هاى شمسى ديگر و كهكشان‌هاى ديگر بايد گفت: والله العالم.