افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩٧ - نقص از اطراف زمين

و روشنايى شبانه روزى به تبع و پيروى حركت كره ماه و زمين است‌[١].

٣. مراد حركت همه ستارگان وسيارات باشد كه مجرد احتمال مرجوح است.

هيچ انسانى مخلد نيست‌

وَ ما جَعَلْنا لِبَشَرٍ مِنْ قَبْلِكَ الْخُلْدَ أَ فَإِنْ مِتَّ فَهُمُ الْخالِدُونَ‌ الأنبياء: ٣٤ ما براى هيچ بشرى پيش از تو زندگى هميشه‌اى را قرار نداده‌ايم آيا اگر تو بميرى مشركين زندگى دائمى دارند؟ دراين آيه چند مطلب است:

١. هيچ بشرى قبل از پيامبر خلود و جاودانى نداشته، اين آيه به عموم خود حيات دائمى بعضى از انبياء كه جمعى قائل به آن هستند نفى مى‌كند، حتى حيات حضرت عيسى (ع) را هر چند فرض ساعتى و يا چند ساعتى قبض روح شده و دوباره در زمين يا در آسمان زنده شده باشد.

٢. اين آيه خلود وجود ارواح آدمى را در برزخ و حتى خلود وجود ملائكه و جن و ساير موجودات عاقل و زنده را نفى نمى‌كند.

٣. جمله‌ أَ فَإِنْ مِتَّ فَهُمُ الْخالِدُونَ‌ بعيد نيست خلود انسان‌هاى آينده را نيز نفى كند (دقت كنيد) و اما آيه بعدى‌ كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ‌ العنكبوت: ٥٧ با خلود در دنيا منافات ندارد و ممكن است چشيدن مرگ در نفخ سور اول باشد.

نقص از اطراف زمين‌

أَ فَلا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ‌ الأنبياء: ٤٤ آيا نمى‌بينند

[١] در تفسير الميزان ترجمه ج ١٤/ ٤٢٣ از ظاهر آيه به خوبى بر مى‌آِيد كه مى‌خواهد براى هريك از شب( سايه مخروطى شكل پشت زمين) و روز كه سمت مقابل آفتاب است و نيز براى هريك از آفتاب و ماه فلك اثبات مى‌كند كه قهرا مراد از فلك مدار هريك از آن‌ها است و مع ذلك بايد بگوئيم مراد به فلك اوضاع و احوالى كه در جو زمين و آثارى كه آن‌ها در زمين مى‌گذارند مى‌باشد.