افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٠ - هدف خلقت انسان

بعضى از مفسرين معاصر مى گويند:[١] «منظور از اين پرسش از مدت درنگ در قبور است كه در چند آيه ديگر نيز آمده، پس نبايد به قول آنانى كه گفته اند درنگ دنيا و احتمالا بعضى ديگر كه گفته اند مراد درنگ مجموع مكث در دنيا و برزخ مى باشد و خدا هم قول آنان را تصديق كرده ولى فرموده اى كاش آن را در دنيا مى دانستيد، و قيامت را منكر نمى شديد ...

اين تفسير اشتباه است؛ بلكه ظاهر آيه سوال از مقدار مكث در زمين و زندگانى دنيا مى باشد نه مكث برزخى، دليلى وجود ندارد كه ارواح پس از جدايى از بدن در زمين باشند و يا اگر در زمين بيايند مقدار مكث آنان در زمين بيشتر از مكث در هوا باشد. و كلمه فى الارض قرينه مهمى است كه مسئول عنه مكث زندگانى مادى دنياست. و نيز از آيه تصديق قول كفار كه مسلما اشتباه است، ثابت نيست، بلكه آيه قلت مكث را (نسبت به مكث آن جهان) بيان مى‌كند.

بلى آيات ديگرى مكث برزخى را سوال مى كنند كه از آنان معلوم مى‌شود كفار معمولى حيات برزخى ندارند و ما اين بحث را به طور مفصل در كتاب فوايد دمشقيه و كتاب روح و كتاب معاد نوشته ايم. و شايد در اين كتاب نيز در محل مناسب به اين آيات اشاره كنيم.

هدف خلقت انسان‌

«أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ.». (سوره مؤمنون، آيه ١١٥). آيا مى‌

[١] - ترجمه الميزان، ج ١٥، ص ١٠٣.