افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠٩ - تشريع جهاد

تشريع جهاد

در مكه مكرمه در طول سيزده سال، مسلمانان مورد شكنجه و آزار بودند، و به طبيعت حال جمعى از جوانان خواهان مقابله بالمثل بودند و از آن حضرت (ص) اذن مى خواستند كه خداوند اذن آن را نداد، دليل آن روشن بود؛ زيرا مسلمانان اندك بودند، و به اندك درگيرى همه كشته مى شدند، وقتى مسلمانان در مدينه آمدند و محل خوبى پيدا كردند، وضع آنان از نظر كيفى و كمى بهتر شد و به اعتقاد جمعى‌[١] به اين آيه اذن جهاد به آنان داده شد: «أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ». (سوره حج، آيه ٣٩). براى كسانى كه مورد قتال واقع مى شوند، اذن داده شده (كه بجنگند) و خداوند بر يارى آنان توانمند است.

ظاهر آيه سابق بر اين آيه (آيه ٣٨) كه مى فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا ....». نيز مقدمه صدور همين اذن قتال است و قرآن علت اين اذن قتال را مظلوميت مأذونين مى داند، يعنى مسلمانان مهاجرين در مكه در مدت سيزده سال به انواع ستم هاى گوناگون گرفتار بودند، و بعد از همه آن مظالم، سه سال در دره ابى طالب- مكانى بين شهر مكه و محل حجون كه فعلا مورد ديد حاجيان است- از همه وحشتناك تر بود؛ مسلمان را مجبور به ترك وطن و هجرت به حبشه و مدينه نمودند.

[١] - به قولى اولين آيه‌ى كه جهاد را مشروع دانست، آيه ١٩٠ سوره بقره بوده:« وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ». و به قولى آيه ١١١ سوره توبه بوده:« إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى‌ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ». و اين آيه جهادى ابتدايى و دفاعى هردو را شامل مى‌شود.