افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٦١ - سود جويى و صدقه

٣- طبيعى و فطرى.

و مى‌شود يك احتمال ديگرى را در تفسير آيه اظهار كرد و آن اين‌كه دين نه به لحاظ محتويات فوق الذكر؛ بلكه به عنوان اين‌كه دين خدا و دين حق و حنيف است فطرى است و خداوند روح آدمى را بر تمايل به حق آفريده كه از باطل به حق گرايش داشته باشد و به عبارت ديگر حق گرايى (توحيد) در فطرت و خلق خدايى، در روح آدمى نهادينه شده، و دين اسلام هم حقيقت دارد لذا دين فطرى است و نسبت فطرت دينى به خالق و فاطر، فاعلى است و به انسان نسبت مفعولى دارد (تأمل شود)! و به اين ترتيب همه سؤال‌ها حل مى‌شود؛ زيرا مى‌گوييم اكثر مردم- كفّار- نمى‌دانند كه دين از طرف خدا آمده و حق است و جهل كفّار در تطبيق حق بر دين است نه در اصل پيروى از حق دقّت شود. والله العالم.

سود جويى و صدقه‌

ربا بر دو قسم است: رباى محرّم كه گناه زيادى دارد؛ مانند اين‌كه پولى را به كسى قرض دهد و شرط كند كه گيرنده قرض، مقدار بيشترى بدهد كه شديداً حرام است. رباى لغوى و غير اصطلاحى فقهى؛ مانند اين‌كه به مردم هديه بدهيد و قصد داشته باشيد كه آنان هم به شما هديه بدهند و يا قرض الحسنه بدهيد و شرط زيادتى نكنيد لكن انگيزه شما اين باشد كه او از پيش خود بيشتر تبرّع نمايد. قرآن مى‌فرمايد: كسانى كه زكات مى دهند (و يا صدقه مستحبّه و يا هبه خالى از فزون خواهى) آنان فزون گيرانند؛ يعنى خداوند به آنان مزد مضاعف مى‌دهد و قسم اول نزد خدا فزونى ندارد. «وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ» الروم: ٣٩؛ اين تفسير مطابق روايت معتبرالسند (به طريق كلينى و شيخ (رحمهماالله) از ابراهيم بن عمراليمانى از امام صادق (ع) نقل شده است.[١] و دو سند ديگر نيز مؤكّد آن است.

[١] - تفسير برهان ج ٦/ ١٥٩ در تفسير سوره روم.