افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٠٩ - باز هم در مورد هدايت

ياد پروردگار، نرم مى‌شود.

اين هدايت (ثانوى) خداوند است كه خدا به آن هر كسى را كه بخواهد هدايت يافتگان به هدايت اولى هدايت مى‌كند و كسانى را كه (هدايت اولى را نپذيرفته‌اند) گمراه فرموده براى آنان هدايت كننده‌ى (ديگرى)، نيست. به آيه‌ى (٣٦) و (٣٧) همين سوره نيز مراجعه كنيد.

يك نمونه‌ى ديگرى از هدايت ثانوى: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَ عَلى‌ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ» (الأنفال: ٢)؛ وقتى نام خدا گرفته شود، دلهاى آنان مى‌ترسند (و مى‌لرزند) وقتى آيات او تلاوت شود، ايمان آنان بيشتر شده و بر پروردگار شان توكل و اعتماد مى‌كنند (دقت كنيد كه به عمق مطلب برسيد)

نكته‌ى مهم اينكه: هدايت اول و دوم براى يك‌بار نيست، هر بار كه مكلف به هدايت دومى برسد و عمل كند، روح او استعداد بيشترى پيدا مى‌كند فيض ديگرى (هدايت ثانوى) از مبدأ فياض به او مى‌رسد. و همچنين اين فيض و لطف اضافه مى‌شود. احتمالًا در معصيت اول كه خذلانى در پى‌دارد اگر او به معصيت خود شدت بخشيد، اضلال ديگر كه نتيجه‌ى فعل اختيارى عاصى مى‌باشد باز هم در حق او به عمل مى‌آيد، تا اولى‌ها به درجه‌ى كمال لايق خود صعود كنند و دومى‌ها به پستى و نقص كسب شده‌ى خود برسند «وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ» (فصلت: ٤٦)؛ بلى متمردين و مكذبين به جايى مى‌رسند كه: «فَأَذاقَهُمُ اللَّهُ الْخِزْيَ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ» (الزمر: ٢٦)؛ خداوند خوارى و ذلت را در زندگانى حاضر به آنان مى‌چشاند و عذاب آخرت بزرگ‌تر است اگر بدانند.

باز هم در مورد هدايت‌

«إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ» (القصص: ٥٦)؛ و «لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ ...» (البقرة: ٢٧٢)؛ در اين دو آيه، هدايت مردم را از پيامبر سلب‌