افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢٥ - احساسات و خارج از احساسات

و انصافهم من نار، يقولون يا مؤلّفا بين البرد والنار ثبت قلوبنا على طاعتك‌[١].

در معتبره ابى خديجه از امام صادق (ع): ... خانه (كعبه) دُر سفيدى بود و خداوند آن را به آسمان بلند برد در مقابل اساس خانه در زمين، روزانه هفتاد هزار فرشته داخل آن مى‌شوند كه ديگر به آن خانه هرگز مراجعه نمى‌كنند. و خدا به ابراهيم و اسماعيل امر كرد كه بر همان اساس زمينى خانه را بناء كنند[٢].

تفصيل جزييات مربوط به ملائكه شايد نيازى به رساله مستقل داشته باشد. من روايات ضعيفة السند و غير معتبرالسند را نقل نكردم و نه به آن‌ها اعتماد دارم.

احساسات و خارج از احساسات‌

«فَلا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَراتٍ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما يَصْنَعُونَ» فاطر: ٨؛ خداوند واجب الوجود از دايره احساسات و عاطفه اى كه انسان و حتّى كم و بيش پاره اى از حيوانات هم در زندان آن مقيدند، بيرون است. پيامبر (ص) با طبع بشرى خود قهراً به حال گمراهانى كه به دست خود به سوى عذاب دوزخ مى روند شديداً ناراحت مى‌شود، او عذاب شديد قيامت را خوب درك مى‌كند و از طرف ديگر علاقه او به خوشبختى انسان‌ها و علم او به بشر از تحمّل عذاب ثابت است و قهراً حسرت او كشنده جان شيرين و با ارزش اوست. ولى خداوند كه از تمام صفات خوب و بد انفعالى مبرّا و بدور است در پى تطبيق واقعيتها است به پيامبرش ارشاد مى‌فرمايد كه جانش را در پناه احساسات انسانى خود از دست ندهد.

قابل ذكر است كه خداوند مخالف احساسات و عواطف بندگان و فرستادگان بزرگوارش نيست، و اين اراده پروردگار است كه در روح انسان تكويناً احساسات را كاشته است.

بحث مهم اين است كه انسان‌ها چگونه بين احساسات و عواطف خود و بين تعقّلات خود

[١] - معجم الاحاديث المعتبره ج ١/ ٢٧٧ نقلا عن توحيد الصدوق، ص ١٨٢. البحار ج ٥٦/ ١٨١.

[٢] -- معجم الاحاديث المعتبره، ج ١/ ٢٧٦. علل الشرايع ج ٢/ ٣٩٨، بحارالانوار ج ٥٥/ ٣٩٨.