افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٧١ - تسخير آنچه كه در آسمان ها است

فَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ. و به وسيله آب باران كه نازل مى‌كنيم از هر جفت با ارزش گياهان را مى رويانيم، زوجيت (نر و ماده بودن گياهان تا مقدار كمى را عربها در درختان خرما مثلا مى‌دانستند؛ ولى قرآن تعميم آن را بيان فرمود، در جاى ديگر نيز مى‌فرمايد: «أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ» الشعراء: ٧؛ و در سوره حج آيه ٥ نيز بيان شده است.

تسخير آنچه كه در آسمان‌ها است‌

«أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ ...» لقمان: ٢٠؛ آيا نديده ايد كه خداوند چيزى كه در آسمان ها و در زمين است براى شما مسخّر فرموده است. ما امروز از خورشيد خود در زندگانى استفاده زيادى مى بريم و در عصر ما از برق خورشيدى استفاده وافرى مى برند؛ ولى اين استفاده ها نسبت به ملاحظه مدلول آيه (مَّا فِى السَّمَاوَاتِ= چيزى كه در آسمان‌ها است) بسيار از نظر كميت ناچيز است، هرچند از نظر كيفيت سرنوشت ساز و حياتى مى باشد. احتمالًا ٤٥ سال پيش در يك مجله خارجى خواندم كه امروز از اشعه كيهانى در جيالوژى و شناخت عمر اشياء استفاده مى‌شود، خوب معلوم است كه اشعه كيهانى از آسمان‌هاى ديگر به زمين مى آيد، ولى بازهم اين استفاده نسبت به آيه فوق و آيه ١٣ سوره جاثيه كه دلالت قوى ترى بر عموم از آيه بالا دارد: «وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ»[١] الجاثية: ١٣؛ ناچيز است كه از عظمت خالق و حكمت و علم و قدرت او حكايت مى‌كند. واقعيت اين است كه مدت زيادى لازم است (احتمالًا چند قرن) كه تا مدلول اين دو آيه توسط دانشمندان علوم تجربى شكل عملى را به خود بگيرد.

[١] - مسخر نمود براى شما تمام آنچه كه در آسمانها و زمين است از جانب خدا در اين تسخير عمومى نشانه‌هاى است براى مردمى كه تفكر دارند. تسخير يعنى مورد استفاده قرار دادن براى مالك الشكر عدد جميع نعمائك.