ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٦٠٥ - باب صدم در حقيقت عبوديّت

و اصول معاملة النّفس سبعة، الجهد، و الخوف، و حمل الاذى، و الرّياضة، و طلب الصّدق، و الاخلاص، و اخراجها من محبوبها و ربطها في الفقه‌

مى‌فرمايد كه: اصول معامله آدمى با نفس خود نيز هفت است:

يكى- جهاد با نفس و هميشه او را مقهور و مغلوب خود داشتن و نگذاشتن كه بر عقل مسلّط شود.

دوم- هميشه از نفس هراسان بودن، كه مبادا به فريب و خدعه او ارتكاب محظورى يا ترك مأمورى نمايد.

سوم- متحمّل آزار و رياضت بودن و نفس را به رياضت و آزار عادت دادن.

چهارم- ملازم صدق و راستى بودن، و از كذب و كجى و غدر و خدعه و حيله محترز بودن.

پنجم- در افعال و اعمال خالص بودن، و گفتار و كردار را به اغراض دنيّه دنيويّه، ملوّث نساختن.

ششم- دور داشتن نفس از لذّات و خواهشها، چه استراحت و تنعّم و انهماك در لذّات دنيا و انغمار در مرغّبات هوى، موجب طغيان نفس است.

هفتم- بستن نفس به تحصيل كمالات علمى و عملى، و از بر اكتساب اين‌ها بذل جهد كردن، و به مضمون:

«اطلبوا العلم من المهد إلى اللّحد».

، عمل نمودن.

و اصول معاملة الخلق سبعة، الحلم، و العفو، و التّواضع، و السّخاء، و الشّفقة، و النّصح، و العدل و الانصات (او الانصاف)

مى‌فرمايد كه اصول معامله خلايق با يك ديگر نيز هفت چيز است:

يكى- حلم، كه در هنگام صدور ناملايم از كسى، حلم به كار برد و از شيوه قهر و غضب، محترز و مجتنب باشد و به تذكار مكارم اخلاق سادات دين و هاديان راه يقين، آتش غضب را به آب حلم فرو نشاند، و در مقام انتقام با كسى نباشد، و