ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٣٨٩ - باب شصت و دوم در باره علم

سوم آنكه- مشفق و مهربان باشد به متعلّم، چه به قدر اشفاق معلّم، افاضه علوم به متعلّم مى‌شود.

چهارم آنكه- تعليم او خالص باشد از اغراض فاسده، كه بدون اخلاص، توفيق به هيچ كار ميسّر نيست، خصوص تحصيل علم.

پنجم آنكه- حليم باشد و حلم نزديك به رفق است و تفاوت به طبيعى بودن اوّل است و كسبى بودن ثانى.

ششم آنكه- صبر و شكيبائى داشته باشد كه در تحقيق مسائل به تأنّى و درنگ پيش رود و از سرعت و عجله محترز باشد و با متعلّم اگر مدركش پست باشد، خشونت نكند.

هفتم آنكه- بذل علم كند. يعنى هر گاه كسى را قابل تربيت داند و آن كس از او طلب تعلّم نمايد، مضايقه نكند، چرا كه چنان كه گذشت از براى هر چيز زكاة است و زكاة علم نشر علم است.

و المتعلّم يحتاج إلى رغبة و ادارة و فراغ و نسك و خشية و حفظ و حزم‌

يعنى: متعلم نيز محتاج است به چند صفت:

يكى آنكه- رغبت بسيار به تحصيل علم داشته باشد، كه تا به حكم:

«من طلب شيئا و جدّ، وجد و من قرع بابا و لجّ، ولج».

، به مطلب فائز شود. چه، در تحصيل هر كار، خصوص علم كه اهمّ كارها است و اشقّ شغلها، اهتمام و سعى بسيار در كار است و هر كه را رغبت نيست، جدّ نيست و جدّ كه نيست، علم نيست.

دوم آنكه- اراده جزم داشتن و سخت شدن، به حيثيّتى كه اگر سنگ ببارد، سر از شغل مطالعه و مباحثه بر ندارد و هيچ شغل و كار را مانع او نگرداند.

سوم آنكه- فارغ البال بودن و هيچ كار با او جمع نكردن، و گر نه هيچ كدام كما ينبغى حاصل نخواهد شد.

چهارم آنكه- به عبادت و تقوى بودن، چرا كه علم، صفتى است بس شريف، و