ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٢٤١ - باب سى و ششم در نكوهش غرور و خودبينى

است، بلكه همه اين‌ها عين خطا و محض اغواى شيطان است و نتيجه اين‌ها غير دورى از رحمت الهى نيست.

و ربّما اغتررت بما ترى الخلق من النّدم على تقصيرك في العبادة، و لعلّ اللَّه تعالى يعلم من قلبك بخلاف ذلك‌

و بسا باشد كه فريفته شوى به آنچه ديگران از تو گمان مى‌برند، كه تو خوف الهى دارى و اظهار ندامت و پشيمانى مى‌كنى در عبادت، و حال آنكه خداوند عالم در دل تو، خلاف آن بينند و آنچه از تو بروز كند از صميم قلب نباشد.

غرض: مناط اعتبار، موافقت ظاهر است با باطن، و اظهار ندامت و تقصير، تنها نفع ندارد و از درجه اعتبار ساقط است.

و ربّما اقمت نفسك على العبادة متكلّفا، و اللَّه يريد الاخلاص‌

و بسا باشد كه عبادت تو، به گمان تو خالص نباشد و متكلّف باشى در آن عبادت و به نزد حضرت بارى خالص باشد.

و ربّما افتخرت بعلمك و نسبك، و أنت غافل عن مضمرات ما في غيب اللَّه‌

و بسا باشد كه فخر كنى تو، به علم و نسب خود و غافل باشى از عيبهاى بسيار كه در باطن تو مضمر و مستتر باشد و راه نبرد به او، غير علاّم الغيوب.

و ربّما تدعو اللَّه، و أنت تدعوا سواه‌

و بسا باشد كه به اعتقاد خود، متوجّه خدا باشى و او را مى‌خوانده باشى و در واقع خلاف اين باشد.

حاصل: با دل آلوده و پر هوس و با ميل به دنيا و رغبت به آن و بدون قلع موادّ خبيثه نفسانى و قمع خواهشهاى جسمانى، عبادت و طاعت و رجوع و انابت، نفعى چندان ندارد.