فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٣١٦ - سفر اول
الهلِكين. [١]
يوسف (١٢) ٨٥
٢١٨. سرزنش شدن برادران، درباره سهل انگارى و ستم در حق يوسف عليه السلام به وسيله برادر بزرگتر:
... قالَ كَبيرُهُم الَم تَعلَموا ... ومِن قَبلُ ما فَرَّطتُم فى يوسُفَ ....
يوسف (١٢) ٨٠
سرگذشت برادران يوسف
٢١٩. سرگذشت برادران يوسف و رفتارهاى آنان با آن حضرت، عبرتآموز و شايسته تأمل:
لَقَد كانَ فى يوسُفَ واخوَتِهِ ءايتٌ لِلسّالين.
يوسف (١٢) ٧
٢٢٠. بيان مكر برادران يوسف عليه وى، از جانب خدا براى دلدارى به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در مقابل مخالفت مردمان با او:
ذلِكَ مِن انباءِ الغَيبِ نوحيهِ الَيكَ ... اذ اجمَعوا امرَهُم وهُم يَمكُرون. ء وما اكثَرُ النّاسِ ولَو حَرَصتَ بِمُؤمِنين.
يوسف (١٢) ١٠٢ و ١٠٣
سرمايه برادران يوسف
٢٢١. سرمايه اندك برادران براى دريافت آذوقه دوران قحطى:
... وجِئنا بِبِضعَةٍ مُزجةٍ ....
يوسف (١٢) ٨٨
٢٢٢. دستور يوسف عليه السلام به كارگزاران خويش، مبنى بر پنهان كردن بهاى دريافت شده از برادران، در بارها و اثاثيه آنان:
وقالَ لِفِتينِهِ اجعَلوا بِضعَتَهُم فى رِحالِهِم لَعَلَّهُم يَعرِفونَها اذَا انقَلَبوا ....
يوسف (١٢) ٦٢
٢٢٣. يافتن بهاى آذوقه از سوى برادران در محمولههاى خويش، پس از رسيدن به كنعان:
فَلَمّا رَجَعوا الى ابيهِم ... ء ولَمّا فَتَحوا مَتعَهُم وَجَدوا بِضعَتَهُم رُدَّت الَيهِم ....
يوسف (١٢) ٦٣ و ٦٥
سرور برادران يوسف
٢٢٤. شادمانى برادران يوسف از بازگردانده شدن سرمايهشان، به وسيله عزيز مصر:
ولَمّا فَتَحوا مَتعَهُم وَجَدوا بِضعَتَهُم رُدَّت الَيهِم قالوا يابانا ما نَبغى هذِهِ بِضعَتُنا رُدَّت الَينا ونَميرُ اهلَنا ونَحفَظُ اخانا ونَزدادُ كَيلَ بَعيرٍ ذلِكَ كَيلٌ يَسير. [٢]
يوسف (١٢) ٦٥
٢٢٥. شادمانى برادران از يافتن يوسف عليه السلام به ويژه در جايگاه عزيز مصر:
قال هَل عَلِمتُم ما فَعَلتُم بِيوسُفَ واخيهِ اذ انتُم جهِلون ء قالوا اءِنَّكَ لَانتَ يوسُفُ قالَ انا يوسُفُ وهذا اخى قَد مَنَّ اللَّهُ عَلَينا انَّهُ مَن يَتَّقِ ويَصبِر فَانَّ اللَّهَ لا يُضيعُ اجرَ المُحسِنين ء قالوا تاللَّهِ لَقَد ءاثَرَكَ اللَّهُ عَلَينا وان كُنّا لَخطِين. [٣]
يوسف (١٢) ٨٩ و ٩٠ و ٩١
سفر برادران يوسف
٢٢٦. تهيّه آذوقه در دوران قحطى، دليل مسافرت برادرانِ يوسف به مصر:
وجَاءَ اخوَةُ يوسُفَ فَدَخَلوا عَلَيهِ ... ء ولَمّا جَهَّزَهُم بِجَهازِهِم قالَ ... الا تَرَونَ انّى اوفِى الكَيلَ وانا خَيرُ المُنزِلين.
يوسف (١٢) ٥٨ و ٥٩
ولَمّا دَخَلوا عَلى يوسُفَ ءاوى الَيهِ اخاهُ قالَ انّى انَا اخوكَ فَلا تَبتَس بِما كانوا يَعمَلون ء فَلَمّا جَهَّزَهُم بِجَهازِهِم جَعَلَ السّقايَةَ فى رَحلِ اخيهِ ثُمَّ اذَّنَ مُؤَذّنٌ ايَّتُهَا العيرُ انَّكُم لَسرِقون.
يوسف (١٢) ٦٩ و ٧٠
فَلَمّا دَخَلوا عَلَيهِ قالوا يايُّهَا العَزيزُ مَسَّنا واهلَنَا الضُّرُّ وجِئنا بِبِضعَةٍ مُزجةٍ فَاوفِ لَنَا الكَيلَ وتَصَدَّق عَلَينا انَّ اللَّهَ يَجزِى المُتَصَدّقين.
يوسف (١٢) ٨٨
٢٢٧. مسافرت برادران يوسف به مصر، در چهار مرحله:
وجَاءَ اخوَةُ يوسُفَ فَدَخَلوا عَلَيهِ ... ء ولَمّا دَخَلوا عَلى يوسُفَ ... ء فَلَمّا دَخَلوا عَلَيهِ ... ء فَلَمّا دَخَلوا عَلى يوسُفَ ....
يوسف (١٢) ٥٨ و ٦٩ و ٨٨ و ٩٩
١. سفر اول
٢٢٨. سفر برادران يوسف (غير از بنيامين) از كنعان به مصر:
وجَاءَ اخوَةُ يوسُفَ فَدَخَلوا عَلَيهِ ... ء ... قالَ ائتونى بِاخٍ لَكُم مِن ابيكُم .... [٤]
يوسف (١٢) ٥٨ و ٥٩
[١] . لحن و سياق جمله «قالوا تاللَّه ...» گوياى سرزنش شدن يعقوب عليه السلام است و بنابر يك احتمال، دليل اين گفتار برادران، ناراحتى آنان از گريه يعقوب عليه السلام و نوحهگرى وى بوده است. (الميزان، ج ١١، ص ٢٣٣)
[٢] . علاوه بر آنكه عبارت «ما نبغى» (ما ديگر چه مىخواهيم؟ چه موقعيتى از اين بهتر) از خوشحالى برادران حكايت مىكند، لحن عطوفتآميز آنان در گفتگو با پدر نيز حاكى از خوشحالى آنهاست. همه اينها «مقام و موقعيت» آنان (كه انتظار يافتن سرمايه خويش را نداشتند اما با كمال تعجب در محموله خويش آن را يافتند) اقتضاى چنين خوشحالى و سرورى را دارد.
[٣] . مقام و موقعيت پيش آمده، مقتضى شادمانى برادران است كه پس از پشيمانى از آنچه بر يوسف عليه السلام روا داشته بودند و پس از سالها، دركمال ناباورى او را زنده و سالم يافتند، آن هم در كسوت عزيز مصر «قالوا ءانك لانت يوسف» و از طرفى سختى معيشتشان با يافتن او كاملًا برطرف مىگرديد و در مأموريت خويش از طرف پدر، مبنى بر جستجوى يوسف عليه السلام توفيق يافته بودند.
[٤] . اين نخستين سفر برادران يوسف به مصر، براى دريافتآذوقه بود.