فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٣٠٥ - تعليم به برادران يوسف
تجارت برادران يوسف
١٢٩. فروخته شدن يوسف عليه السلام به كاروانيان با بهايى اندك، به وسيله برادران خويش:
و شَرَوهُ بِثَمَنٍ بَخسٍ دَرهِمَ مَعدودَةٍ .... [١]
يوسف (١٢) ٢٠
١٣٠. دريافت آذوقه نزد برادران يوسف، مهمتر از مأموريّت جستجوى يوسف عليه السلام و استرداد بنيامين:
... يايُّهَا العَزيزُ مَسَّنا واهلَنَا الضُّرُّ ... فَاوفِ لَنَا الكَيلَ وتَصَدَّق عَلَينا .... [٢]
يوسف (١٢) ٨٨
تشويق برادران يوسف
١٣١. تشويق برادران از سوى عزيز مصر (يوسف عليه السلام) براى آوردن بنيامين در سفر بعدى:
... قالَ ائتونى بِاخٍ لَكُم مِن ابيكُم الا تَرَونَ انّى اوفِى الكَيلَ وانا خَيرُ المُنزِلين.
يوسف (١٢) ٥٩
١٣٢. تشويق برادران به تقوا و صبر و قرار گرفتن در زمره نيكوكاران، از سوى يوسف عليه السلام:
... انَّهُ مَن يَتَّقِ ويَصبِر فَانَّ اللَّهَ لا يُضيعُ اجرَ المُحسِنين.
يوسف (١٢) ٩٠
تعجّب برادران يوسف
١٣٣. تعجّب و شگفتى برادران يوسف، از مشاهده بهاى آذوقه در محموله خويش:
ولَمّا فَتَحوا مَتعَهُم وَجَدوا بِضعَتَهُم رُدَّت الَيهِم قالوا يابانا ما نَبغى هذِهِ بِضعَتُنا رُدَّت الَينا .... [٣]
يوسف (١٢) ٦٥
١٣٤. تعجّب برادران يوسف، از متّهم شدن به سرقت:
... ثُمَّ اذَّنَ مُؤَذّنٌ ايَّتُهَا العيرُ انَّكُم لَسرِقون ء قالوا ... ماذا تَفقِدون. [٤]
يوسف (١٢) ٧٠ و ٧١
١٣٥. تعجّب و شگفتى برادران، از زنده بودن يوسف عليه السلام و رسيدن وى به مقام والا:
قالوا اءِنَّكَ لَانتَ يوسُفُ .... [٥]
يوسف (١٢) ٩٠
تعداد برادران يوسف
١٣٦. يوسف عليه السلام داراى يازده برادر:
اذ قالَ يوسُفُ لِابيهِ يابَتِ انّى رَايتُ احَدَ عَشَرَ كَوكَبًا ... ء قالَ ... لا تَقصُص رُءياكَ عَلى اخوَتِكَ.
يوسف (١٢) ٤ و ٥
تعليم به برادران يوسف
١٣٧. حاكميت خدا بر هستى، لزوم اتّكا به خداوند و تنافى نداشتن توكل با تدارك اسباب و علتها، از تعاليم يعقوب عليه السلام به برادران يوسف:
... وادخُلوا مِن ابوبٍ مُتَفَرّقَةٍ وما اغنى عَنكُم مِنَ اللَّهِ مِن شَىءٍ انِ الحُكمُ الّا لِلَّهِ عَلَيهِ تَوَكَّلتُ
[١] . برداشت، در صورتى است كه مراد از ضمير فاعلى در «شروه» برادران يوسف باشد. همچنين از امام سجّاد عليه السلام روايت شده: هنگامى كه كاروانيان يوسف عليه السلام را از چاه بيرون آوردند، برادران او نزد آنان رفته و گفتند: اين برده ماست. آيا از شما كسى هست كه اين برده را بخرد؟ پس مردى از آنان او را به ٢٠ درهم خريد. (عللالشرايع، ج ١، ص ٤٨، ح ١؛ تفسير نورالثقلين، ج ٢، ص ٤١٣، ح ١٧)
[٢] . برادران يوسف به فرمان پدر به مصر آمدند تا از يوسف عليه السلام خبر بگيرند و بنيامين را بازستانند، ولى پيش از آن، سخن از فقر و تنگدستى سر داده، به مطالبه آذوقه پرداختند.
[٣] . اگرچه در عبارت قرآن كريم به تعجّب برادران يوسف تصريح نشده است امّا مقام و موقعيّت پيش آمده (يافتن بهاى آذوقه در محموله خويش در حالى كه نبايد آنجا باشد) مقتضى تعجّب و شگفتى است.
[٤] . لحن پرسش آيه و اينكه برادران يوسف نپرسيدند: «ماذا سرقنا؛ يعنى چه دزديديم؟» گوياى شگفتزدگى و ناباورى آنان است.
[٥] . لحن برادران و بيان آن با استفهام تقريرى و نحوه پرسش با استفاده از «انّ» و «لام تأكيد» و «انت» كه همگى براى تأكيد است نشاندهنده نهايت تعجّب برادران است.