با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٩٢ - نظريه برگزيده

اين كاروان به طبيعت حالش حامل زن و كودك بود و پيش از رسيدن به شام از منزلگاههاى گوناگون عبور كرد. پس از خروج از شام نيز رفتار با آنها تغيير يافت و محافظانشان فرمان يافتند كه در حركت و توقّف حال آنان را رعايت كنند و هيچ نظرى براى اينكه در اربعين نخست به كربلا برسند در ميان نبود! بنابراين هيچ انگيزه‌اى براى رساندن يا رسيدنشان در اربعين به كربلا در كار نبود.

بلى اگر درباره بازگشت اهل بيت (ع) در اربعين اوّل روايات معتبرى مى‌داشتيم، لازم بود كه به آنها پايبند باشيم، ولى چنين چيزى نيست. آنچه هم كه بيرونى [١] و بهايى [٢] در اين باره نقل كرده‌اند الزام آور نيست، چرا كه تخصص اصلى آنها تاريخ نبوده است.

خود اين دو نيز اشخاصى ذى فنون بوده‌اند و شايد اين ملازمه منتفى به ذهنشان خطور كرده است. اضافه مى‌كنم كه آنچه قاضى نعمان (متوفاى سال ٣٦٣ ه)- كه از نظر زمانى و خبرويت (در روايت) متقدّم بر آنها است- نقل كرده با گفته‌هاى آنان تعارض دارد. او در كتاب «شرح الاخبار» تصريح كرده است كه اهل‌بيت رسول خدا (ص)، يك و نيم ماه در شام ماندند [٣].

بنابراين از اينجا روشن مى‌شود كه با در نظر گرفتن ماندنشان در شام، با ضميمه ساختن مسأله كسب اجازه پسر مرجانه از يزيد و در نظر گرفتن حالت كاروان در رفت و آمد، بازگشت اين كاروان در اربعين اوّل امرى بس بعيد است، هر چند كه به جاى خودش در موارد ديگر امكانش وجود داشته باشد.

از اينجا نتيجه مى‌گيريم كه سر شريف نيز هنگام آمدن اهل بيت (ع) ملحق شد، مگر آنكه به وجهى كه سيّد ابن طاووس ذكر كرده است، ملتزم باشيم، و آن را امرى ويژه و با شرايطى خاص بدانيم.

بنابراين نظريه برگزيده در اين مسأله اين است كه بازگشت اهل بيت پيامبر (ص) به كربلا نه در اربعين اوّل و نه در اربعين دوّم، بلكه در فاصله ميان اين دو بوده است.

[١]. الآثار الباقية، ص ٣٢١.

[٢] . توضيح المقاصد، ص ٦.

[٣] . شرح الاخبار، ج ٣، ص ٢٦٩.