با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٣٨ - تمثل جستن يزيد به ابيات ابن زبعرى

بنا بر نقل ابن هشام پس از سرودن آن شعر توسط عبداللّه بن زبعرى در روز احد، حسان بن ثابت با قصيده‌اى بلند به او پاسخ داد كه مطلعش اين است:

اى پسر زبعرى، جنگى روى داد كه اگر سنجيده شود برترى در آن از آن ما بود. [١]

٢. يزيد بر ابيات ابن زبعرى چيزهايى افزود كه نشان كفر و نا پاكى و بدنهادى اوست و از كفر و كينه قلبى او نسبت به رسول خدا (ص) و خاندان پاكش پرده بر مى‌دارد.

ابن اعثم گويد: سپس اين بيت را از خودش به آنها افزود:

من از نسل عتبه نيستم اگر از رفتار فرزندان احمد انتقام نگيرم. [٢]

سبط ابن جوزى گويد: يزيد به آن اشعار افزود و گفت:

هاشم مُلك را به بازيچه گرفت .... [٣]

و از او نقل است كه گفت: گويند: يزيد اين ابيات را بر آن افزود:

ديگران را به شادى وا داشتند و سپس از شادمانى پرواز كردند و گفتند: اى يزيد دست مريزاد!

هاشم حكومت را بازيچه گرفت، وگرنه نه خبرى رسيد و نه وحيى فرود آمد؛

من از خندف نيستم اگر از بنى هاشم انتقام نگيرم. [٤]

از اين رو- چنان كه در بحثهاى پيشين گفتيم- بسيارى از عالمان دنياى اسلام با استناد به همين اشعار- و ديگر اعمال زشت او- در برابر اين سركش ملحد موضعى روشن و سخت گرفتند. از جمله مجاهد گويد: او در اين قضيه نفاق ورزيد؛ و به خدا سوگند كه پس از آن، همه لشكريانش او را ترك گفتند. [٥]

[١] . به دليل بلند بودن قصيده از ذكر كاملش چشم پوشيديم. جويندگان قصيده مى‌توانند به السيرة النبوية، ج ٣، ص ١٤٣ مراجعه كنند. خوارزمى نيز آن را با همين تفصيل با اندكى اختلاف آورده است (مقتل خوارزمى، ج ٢، ص ٦٦).

[٢] . الفتوح، ج ٢، ص ١٨٢.

[٣] . تذكرة الخواص، ص ٢٦١.

[٤] . عبرات المصطفين، ج ٢، ص ٣١٥ به نقل از مرآة الزمان، ص ٩٩.

[٥] . المنتظم، ج ٥، ص ٣٤٣؛ الرّد على المعتصّب العنيد، ص ٤٧؛ تذكرة الخواص، ص ٢٦١؛ البداية والنهاية، ج ٨، ص ١٩٤.