إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٨٠ - «نقد و بررسى كلام صاحب فصول رحمه الله»

چگونه مى‌تواند مادّه «ضارب» باشد درحالى‌كه ضارب، قابل حمل و تطبيق بر ذات هم هست.

تباين مصدر با مشتق، دليل بر اين است كه مصدر، مادّه آن مشتق نيست، مفهوم «مادّه» عبارت است از اينكه: معناى مادّه، محفوظ باشد منتها در ضمن هيئت جديد، يك معناى اضافه و زائدى هم پيدا مى‌كند امّا نمى‌شود كه مادّه از نظر معنا با آن صورت- مشتق- مباينت داشته باشد.

پس دليل بر اينكه مصدر، مادّه مشتقات نيست، عبارت است از اينكه:

بين ضرب و ضارب، اختلاف معنوى به نحو تباين، موجود است و احد المتباينين نمى‌تواند مادّه مباين ديگر قرار گيرد پس:

معقد اتّفاق- ادّعاى اتّفاق- سكّاكى مصدر است- و ارتباطى به مادّه امر ندارد- و مصدر هم خودش يك صيغه هست كه مانند ساير صيغ، داراى مادّه و هيئت مى‌باشد.

قوله: «... فعليه‌ يمكن دعوى اعتبار المرّة او التكرار فى مادّتها كما لا يخفى.»

تذكّر: بعد از آنكه ايراد مصنّف بر صاحب فصول قدّس سرّهما بيان شد، توجّه شما را به عباراتى از كتاب حقائق الاصول جلب مى‌نمائيم‌.