إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٥٨ - ملاك وجوب غيرى فعلى مقدمات وجوديه چيست؟

بعد الحصول يكون وجوبه طلب الحاصل كما انّه اذا اخذ على احد النّحوين يكون كذلك‌ ...»

قوله: «فافهم» اشاره به همان مطلبى هست كه مرحوم مشكينى هم بيان كرده‌اند و ما آن را در پاورقى آورده‌ايم.

جمع‌بندى: ضابطه و قاعده كلّى در وجوب مقدّمه وجوديّه، اين است كه بايد چهار شرط مذكور، مجتمع باشد تا آن مقدّمه، وجوب غيرى فعلى پيدا كند و تطبيق شرائط مذكور در موارد مختلف با قارئين كرام است.

يادآورى: آنچه كه صاحب فصول را مجبور به تصوير واجب معلّق و شيخ اعظم رحمه اللّه را وادار به تفسير واجب مشروط به آن معناى خاص كرده است: مشكله حج‌ بوده كه چگونه قبل از فرا رسيدن موسم حج، تهيّه مقدّمات آن، لازم است؟ اگر ذى المقدّمه و حج، واجب نيست پس چگونه مقدّمه آن، واجب است و اگر حج، واجب است پس نحوه وجوب آن به چه كيفيّتى هست كه هركس براى خود راهى و طريقى انتخاب كرده:

صاحب فصول، متمسّك به تصوير واجب معلّق شده، شيخ اعظم هم واجب مشروط را به نحو خاصّى معنا كرده و ما هم واجب مشروط به نحو شرط متأخّر را براى شما بيان كرديم تا اينكه معلوم شود راه حلّ مشكل، منحصر به آن دو طريق نيست بلكه مى‌توان راه سوّمى را هم ارائه كرد.