إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٦٢ - وجوب اتيان مقدمات، قبل از وقت

فانقدح بذلك‌: أنّه لا إشكال في الموارد التي يجب في الشّريعة الإتيان بالمقدّمة قبل زمان الواجب، كالغسل في الليل في شهر رمضان و غيره ممّا وجب عليه الصّوم فى الغد، إذ يكشف به بطريق الانّ عن سبق وجوب الواجب، و إنّما المتأخّر هو زمان إتيانه، و لا محذور فيه أصلا(١).

---

است كه استطاعت به نحو شرط مقارن، مدخليّت دارد امّا زمان به نحو شرط متأخّر در «وجوب» دخيل است به اين طريق كه تا خارجا استطاعت، محقّق نشود وجوبى براى حج، مطرح نمى‌گردد به خلاف مسأله «زمان»، زمان آينده و آن موسم خاص به نحو شرط متأخّر در وجوب حج، مدخليّت دارد كه بحث آن گذشت.

خلاصه: راه تفصّى از اشكال مذكور، منحصر به دو طريقى كه شيخ اعظم و صاحب فصول قدّس سرّهما ارائه كردند، نيست بلكه راه سوّمى هم وجود دارد كه بيان كرديم.

(١)- مصنّف رحمه اللّه از بيانات گذشته، نتيجه فقهى مى‌گيرند كه:

در مواردى كه قبل از زمان واجب و مأمور به، اتيان مقدّمه، واجب شده از نظر قواعد، اشكالى ندارد، «كالغسل فى الليل فى شهر رمضان و غيره‌ ممّا وجب عليه الصّوم فى الغد اذ يكشف به بطريق الانّ ...» زيرا از طريق معلول، علّت را كشف مى‌كنيم- برهان انّى- يعنى از طريق وجوب مقدّمه، كشف مى‌كنيم كه علّت- وجوب ذى المقدّمه- اكنون تحقّق دارد مثلا صوم ماه رمضان در اوّل شب، واجب است و همچنين درعين‌حال كه چهار ماه به موسم حج، باقى مانده، حج، وجوب دارد- در صورت استطاعت- و توقّف بر زمان ندارد البتّه زمان انجام واجب و مأمور به، متأخّر است امّا وجوبش فعلى است و لا محذور فيه اصلا.