إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٣٦ - آيا مقتضاى ظواهر ادله اوامر اضطرارى«اجزا» هست؟

تمكّن از آن پيدا كرديد، آن صلاتى كه با طهارت ترابيّه، اتيان شده مكفى نيست و بايد اعاده و قضا شود لذا از اطلاق ادلّه مذكور، نتيجه مى‌گيريم: وظيفه فردى كه دسترسى به آب ندارد، اتيان الصّلات مع التيمّم هست، با اينكه ادلّه مذكور در مقام بيان وارد شده و مولا در صدد بيان وظيفه مكلّفين بوده، بحث و اشاره‌اى به قضا و اعاده ننموده لذا از طريق سكوت آن‌ها از جهت اعاده و قضا و اكتفا نمودن به همان صلات مع التيمّم، استفاده مى‌كنيم كه: «لا يجب عليكم الاداء و لا القضاء.»

اشكال: ممكن است كسى در اطلاق ادلّه مذكور، مناقشه نمايد كه: متكلّم و مولا فقط در مقام بيان وظيفه فعلى مكلّفين بوده كه در صورت عذر، وظيفه آن‌ها اتيان الصّلات مع التيمّم است امّا اينكه بعد از رفع عذر، اعاده و قضا لازم نيست، در صدد بيانش نبوده در نتيجه نمى‌توان به اطلاقات مذكور، تمسّك كرد.

جواب: اگر نتوانستيم به ادلّه لفظيّه و اطلاقات، تمسّك نمائيم، به اصل عملى، رجوع مى‌نمائيم، فرضا كسى فاقد الماء بود، نماز عصرش را با تيمّم خواند امّا يك ساعت به غروب مانده، واجد الماء شد در نتيجه شك نمود كه آيا اعاده صلات مع الوضوء بر او واجب است يا نه؟ در فرض مذكور، مانعى از تمسّك به اصل برائت، وجود ندارد زيرا او شك در اصل تكليف نموده و همان‌طور كه در سائر شبهات وجوبيّه و شك در تكليف مى‌توانستيم به اصل برائت، رجوع كنيم در محلّ بحث هم به اصل برائت رجوع نموده و مى‌گوئيم تكليفى نسبت به صلات مع الوضوء- اعاده نماز- نداريم.

قوله: «و كذا عن ايجاب القضاء بطريق اولى.»

اگر مكلّف در خارج از وقت، تمكّن از آب پيدا كرد، در اين صورت هم اصل برائت به طريق اولى‌، وجوب قضا- اتيان الصلاة فى خارج الوقت- را برمى‌دارد لكن‌