إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٨٠ - فصل هفتم آيا اوامر و نواهى به طبايع، متعلق است يا افراد

جواب: احتمالاتى در آن مطرح است لذا ابتدا بايد به بيان احتمالات‌ بپردازيم تا اينكه مشخّص شود، كدام‌يك از آن‌ها صحيح است.

احتمال اوّل‌: طلب مولا به ايجاد طبيعت، متعلق مى‌شود مثلا مولا از عبد خود طلب مى‌كند، آن مأمور به- و آن طبيعت- را كه در خارج تحقّق ندارد، ايجاد نمايد.

بديهى است كه اگر بنا باشد طبيعتى در خارج، وجود پيدا كند، خصوصيّات فرديّه‌اى، همراه آن هست، اكنون سؤال ما اين است كه:

آيا آن ويژگى‌هاى فرديّه هم در دائره طلب هست يا اينكه اصل ايجاد طبيعت، مطلوب مولا مى‌باشد به عبارت ديگر: آيا اصل و ايجاد طبيعت صلات مطلوب مولا هست يا اينكه صلات با خصوصيّات فرديّه، مطلوبيّت دارد؟

حق، اين است كه: اوامر و نواهى مولا به ايجاد و ترك طبيعت- بدون مدخليّت مشخّصات فرديّه- متعلّق مى‌شود و شاهدش اين است كه:

اگر به وجدان، مراجعه كنيد، مشخّص مى‌شود كه مثلا وقتى مولا مى‌فرمايد: