إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٩٦ - بنا بر مختار مصنف، كيفيت امتثال چگونه است؟

و إمّا إذا لم يكن الامتثال علّة تامّة لحصول الغرض‌، كما إذا أمر بالماء ليشرب أو يتوضّأ فأتي به، و لم يشرب أو لم يتوضّأ فعلا، فلا يبعد صحّة تبديل الامتثال بإتيان فرد آخر أحسن منه، بل مطلقا، كما كان له ذلك قبله، على ما يأتي بيانه في الإجزاء(١).

مثال: مولا به عبدش دستور مى‌دهد كه آن بچّه را سيراب كن در اين صورت با آوردن آب و سيراب كردن كودك، غرض مولا حاصل مى‌شود.

در فرض مذكور، تحقيق مطلب، اين است كه: مقتضاى اطلاق صيغه امر، آن است كه عبد مى‌تواند فقط يك دفعه- مرّة- مأمور به را اتيان نمايد منتها در آن يك‌دفعه، جائز است كه يك فرد از مأمور به را اتيان كند يا اينكه چند فرد را در عرض هم بياورد امّا مقتضاى اطلاق لفظى كلام مولا، جواز اتيان مأمور به ثانيا- ثالثا و رابعا- نيست زيرا وقتى يك دفعه- مرّة- مأمور به اتيان شد، لا محاله، امتثال امر مولا حاصل و در نتيجه، امر او ساقط مى‌شود و مجالى براى امتثال، باقى نمى‌ماند و امتثال بعد الامتثال مشروعيّت ندارد.

(١)- ٢- مجرّد امتثال امر، علّت تامّه براى حصول غرض نهائى مولا نيست: مقدمه:

گاهى از اوقات، آن چيزى كه باعث امر مولا مى‌شود، اين است كه مولا يك مرتبه و يك مرحله به غرض خود نزديك شود.

مثال: مولائى به عبد خود، دستور مى‌دهد كه برايش آب حاضر كند و هدفش اين‌