إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٧ - مبحث سوم جمل خبريهاى كه در طلب استعمال مىشوند«ظهورشان» در چيست؟

امّا در جمل خبريّه محلّ بحث، كسى در مقام اخبار نمى‌باشد بلكه جمل مذكور در مقام بعث و تحريك مكلّف صادر مى‌شود و اصلا صدق و كذبى در آن‌ها مطرح نيست و معناى جمله خبرى «يغتسل» همان «اغتسل» مى‌باشد.

در جمله امرى «اغتسل»، كسى صدق و كذب، تصوّر نمى‌كند زيرا در جمله انشائى، محلّى براى تصوّر صدق و كذب، وجود ندارد و صرف اينكه جمله‌اى خبرى است، عنوان صدق و كذب در آن، راه نمى‌يابد بلكه بايد ديد داعى از آن جمله خبرى چيست اگر انگيزه از آن، اعلام و اخبار باشد، صدق و كذب در آن جمله راه مى‌يابد مانند جمله «يجي‌ء زيد من السّفر» اما اگر مانند محلّ بحث، داعى از آن جمله خبرى، بعث و تحريك مكلّف باشد، در آن صدق و كذب مطرح نيست، شبيه جمل انشائيّه، و اوامر و نواهى وارده در كتاب و سنّت و همچنين مانند اوامر و نواهى كه در محاورات عرفيّه استعمال مى‌شود.

قوله: «كيف‌ و الا يلزم الكذب فى غالب الكنايات ...»

مصنّف رحمه اللّه تنظيرى نموده‌اند كه: گاهى براى بيان جود و سخاوت فردى، جملات كنائى را استعمال مى‌كنند مثلا در مورد كسى كه داراى جود و بخشش هست، چنين مى‌گويند: «زيد مهزول الفصيل»، «زيد كثير الرّماد» يا «زيد جبان الكلب» جملات مذكور، كنايه از اين است كه زيد، فرد سخاوتمندى هست و مهمان‌هاى زيادى دارد و بديهى است كه فردى كه زياد، مهمان در منزلش رفت و آمد مى‌كند، آشپزخانه منزل او دائر است و خاكستر فراوان دارد.

سؤال: اگر زيد، واقعا سخى باشد و خاكستر منزلش هم زياد نباشد و يا حتّى اگر خاكسترى در خانه نداشته باشد، قضيه مذكور در مورد زيد كاذب است؟

جواب: خير، جمله مذكور در معناى مطابقى خود، استعمال گشته منتها لازم آن،