إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٨٨ - فصل هشتم نسخ وجوب

آيا بعد از رفع آن حكم وجوبى، مى‌توان گفت «جواز» قبلى آن شى‌ء، باقى هست؟

بديهى است كه جواز هم بر دو گونه است: الف: جواز به‌معناى اعم كه در ضمن وجوب، استحباب، اباحه و كراهت تحقّق دارد. پس معناى جواز به‌معناى اعم، اين است كه اتيان فعل مانعى ندارد. ب: جواز به‌معناى اخص، همان اباحه هست يعنى جواز فعل و جواز ترك، بدون اينكه رجحانى مطرح باشد.

خلاصه: اگر يك حكم وجوبى، منسوخ شود، آيا مى‌توان گفت: آن شى‌ء كه سابقا واجب بوده، فعلا جواز به‌معناى اعم دارد و حرام نيست و يا حتى بالاتر آيا مى‌توان گفت فعلا جواز به‌معناى اخص دارد و عنوان «اباحه» پيدا كرده؟

جواب: آيا دليل ناسخ بر يكى از آن دو جواز، دلالت مى‌كند و همچنين آيا دليل منسوخ دالّ بر يكى از آن دو جواز هست؟

خير، دليل منسوخ، وارد شده كه وجوب را در ظرف خودش ثابت كند و دليل ناسخ هم وجوب را رفع نموده امّا فعلا كه وجوب قبلى، رفع شده، شما شبهه و احتمال حرمت را چگونه دفع مى‌كنيد؟

ممكن است آن شى‌ء كه قبلا واجب بوده و بعد از مدّتى وجوبش نسخ شده، حرمت، جانشين آن شده باشد. آيا شما در برابر احتمال مذكور، دليلى داريد؟ و آيا دليل ناسخ يا دليل منسوخ، دلالت بر نفى حرمت مى‌كند؟

خير، دليل منسوخ، وجوب را در مدت خاصّى ثابت نموده و دليل ناسخ هم آن وجوب را رفع نموده و فعلا هم كه وجوب، مرفوع است، دليلى بر خلافت و جانشينى نداريم، ممكن است بعد از وجوب، حرمت جانشين آن شود يا استحباب، كراهت يا اباحه به جاى آن واقع شود.