إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٠ - مقدمه دوم«معناى قصد قربت»

در روايات، مشاهده نشده كه مولا آن امر دوّم را به‌صورت كلّى و عام، بيان كرده باشد.

ضمنا مصنّف رحمه اللّه در عبارت مذكور، فرق واضح و معروفى كه بين عبادات و توصّليات هست بيان نموده‌اند كه:

در واجبات عبادى اگر قصد قربت، رعايت شود هم امتثال امر مولا شده و هم استحقاق ثواب، حاصل گشته و چنانچه قصد قربت رعايت نشود، امر مولا امتثال نشده و مسأله استحقاق عقوبت هم مطرح است پس استحقاق ثواب و عقاب در عبادات، تابع وجود قصد قربت و عدم قصد قربت است امّا در واجبات و مستحبّات توصّلى، چنين نيست يعنى: اگر كسى بخواهد ثواب، نصيبش شود بايد واجب توصّلى را با قصد قربت اتيان كند و چنانچه كسى قصد قربت ننمايد، مستحق ثواب نيست امّا عقابى هم ندارد مانند اداى دين كه اگر مديون، دين خود را با قصد قربت، ادا كند مستحقّ ثواب هم مى‌باشد و چنانچه بدون قصد قربت دين خود را پرداخت، مستحق عقاب نيست لكن امر مولا موافقت شده بنابراين در واجبات توصّلى، سه حالت متصور است:

١- انجام واجب با قصد قربت، موجب امتثال امر و استحقاق مثوبت است.

٢- انجام واجب بدون قصد قربت، موجب امتثال امر مولا مى‌باشد امّا ثواب و عقابى ندارد.

٣- مخالفت با واجب توصّلى، موجب استحقاق عقاب است.

در واجبات تعبّدى، دو حالت متصور است:

١- اگر قصد قربت، تحقّق پيدا كرد، موافقت امر مولا حاصل گشته و استحقاق ثواب حاصل مى‌گردد.

٢- چنانچه قصد قربت، رعايت نشود، مخالفت امر مولا تحقّق پيدا كرده و استحقاق عقوبت هم حاصل شده است.