إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٨٤ - مقصود از مره و تكرار«دفعه و دفعات» است يا«فرد و افراد»؟

افراد طبيعت و منظور از «تكرار» چند فرد از افراد طبيعت باشد يعنى مقصود از «مرّه و تكرار» فرد واحد و افراد متعدّد است.

ب: محتمل است مقصود از «مرّه و تكرار» «دفعه‌ و دفعات» باشد، «مرّه» يعنى يك مرتبه- نه يك فرد- و منظور از «تكرار» چند مرتبه باشد- نه چند فرد- بنابراين اگر مولائى به عبدش دستور دهد كه آب بياورد و او يك‌دفعه، پنج ظرف آب حاضر نمايد در اين صورت، بنا بر اينكه مرّه و تكرار به‌معناى فرد و افراد باشد، امتثال مذكور از مصاديق تكرار است و چنانچه مرّه و تكرار را به‌معناى دفعه و دفعات فرض كنيم، آوردن پنج ظرف آب «مرّه» محسوب مى‌شود زيرا عبد، يك‌دفعه چند ظرف آب براى مولاى خود آورده است.

سؤال: بالاخره كدام‌يك از دو احتمال مذكور، مورد بحث و نزاع هست؟

جواب: گرچه ظهور دو لفظ مذكور- در معناى اوّل- دفعه و دفعات هست و حمل آن‌ها بر «فرد و افراد» خلاف ظاهر هست لكن حقّ مطلب، اين است كه مرّه و تكرار، طبق هر دو معنا مى‌تواند محلّ نزاع و بحث واقع شود.

ما- مصنّف- كه گفتيم صيغه امر، دلالت بر مرّه و تكرار نمى‌كند، يعنى بر هيچ‌كدام از آن دو معنا- «فرد و افراد» و «دفعه و دفعات»- دلالت ندارد و مشكلى نداريم امّا كسانى كه مى‌گويند: صيغه امر، دلالت بر مرّه يا تكرار مى‌كند به هريك از دو معنا مى‌توانند ادّعاى دلالت نمايند و نزاع در هر دو معنا قابل جريان هست.