إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١١٣ - امر دوم مقصود از كلمه«اقتضا» چيست؟

٢- امر واقعى ثانوى يا امر واقعى اضطرارى‌: در امر مذكور، حالت شك و جهل مكلّف، لحاظ نشده بلكه حالت اضطرار در آن، مورد نظر است مانند: امر در آيه شريفه‌ «... فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً ...» يعنى اگر تمكّن از آب پيدا نكرديد، اگر حالت اضطرار براى شما پيش آمد، نماز را با تيمّم بخوانيد پس امر به صلات مع التيمّم، يك امر اضطرارى است و از آن به امر واقعى ثانوى تعبير مى‌شود.

٣- امر ظاهرى‌ كه حالت شك، ترديد و جهل به واقع در آن ملاحظه شده، مثل اين كه اگر شما در بقاء طهارت، شك كنيد، استصحاب و «لا تنقض اليقين بالشّك» براى شما وضوى ظاهرى، ترتيب مى‌دهد و در نتيجه، شما با جريان استصحاب، نماز مى‌خوانيد و به آن نماز مى‌توان گفت مأمور به به امر ظاهرى، زيرا شما يقين نداريد كه وضو، داريد بلكه شاكّ در واقع هستيد- مثال مذكور در مورد اجراى اصل عملى بود- حال اگر يك بيّنه شرعيّه، قائم شود كه لباس شما طاهر هست شما به استناد شهادت عدلين مى‌توانيد در آن لباس طاهر ظاهرى نماز بخوانيد.