إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٩ - نقد و بررسى كلام صاحب معالم رحمه الله

راجح يا مجاز مشهور پيدا كرده، بديهى است كه مجاز مشهور، آن است كه: لفظ به اندازه‌اى در غير معناى موضوع له استعمال شود كه شهرت استعمال پيدا كند و به مرحله‌اى برسد كه وقتى انسان، لفظ را بدون قرينه بشنود، حالت ترديد برايش پيدا بشود و نداند كه آيا معناى حقيقى اراده شده يا معناى مجازى مشهور.

هيئت امر هم آن‌قدر در روايات در استحباب، استعمال شده كه اگر امرى صادر شود و ندانيم كه مقصود از آن، وجوب است يا استحباب، به صرف اينكه معناى صيغه امر، وجوب است، نمى‌توان آن را بر وجوب حمل نمود، و نتيجه كلام صاحب معالم، اين مى‌شود كه:

صيغه امر درعين‌حال كه حقيقت در وجوب است لكن اثر عملى نمى‌تواند پيدا كند و اگر بخواهد وجوب را افاده نمايد، محتاج به قرينه است تا مانع معناى مجازى مشهور شود.

مصنّف رحمه اللّه دو جواب در برابر كلام صاحب معالم بيان كرده‌اند:

الف: اينكه شما مى‌گوئيد صيغه امر، كثرت استعمال در ندب دارد آيا منظورتان اين است كه صيغه امر در وجوب، كثرت استعمال ندارد يا اينكه مقصود، اين است كه هم در ندب و هم در وجوب كثرت استعمال دارد؟

به عبارت ديگر، شما كه در صدد اثبات استعمال صيغه امر در ندب مى‌باشيد، آيا در اين مقام هستيد كه بگوئيد صيغه امر در وجوب، قلّت استعمال دارد يا نه؟

اگر بفرمائيد استعمال هيئت امر در وجوب، قلّت استعمال دارد، اين ادّعا را از شما نمى‌پذيريم بلكه صيغه امر، هم كثرت استعمال در وجوب دارد و هم در ندب، يعنى صيغه افعل، پنجاه درصد در وجوب، استعمال شده و پنجاه درصد از استعمالات آن در ندب است و اگر چنين چيزى باشد پاسخ ما اين است كه:

چنين كثرت استعمال، ضربه‌اى به‌معناى حقيقى- وجوب- وارد نمى‌كند و اين امر،