إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥١١ - فصل يازدهم واجب موسع و مضيق

ثم إنّه لا دلالة للامر بالموقت بوجه‌ على الامر به فى خارج الوقت بعد فوته فى الوقت‌ لو لم نقل بدلالته على عدم الامر به(١).

(١)- اوّل همين فصل بيان شد كه واجبات بر دو نوعند:

١- موقّت: واجبى است كه در لسان دليل شرعى، زمان خاصّى در تحقّق آن دخيل است و نيز بيان شد كه واجب موقّت يا موسّع است و يا مضيّق.

٢- غير موقّت: مى‌دانيم گاهى واجب موقّت در همان زمانى كه شارع خواسته امتثال مى‌شود و گاهى در زمان مطلوب فوت مى‌شود ولى دليل خارجى- غير از دليل واجب موقّت و دليل توقيت- مى‌گويد بايد آن را در خارج از وقت، تدارك و قضا كرد اين دو صورت، روشن است و بحثى ندارد امّا اگر واجب در وقت خودش انجام نشد و دليل خارجى هم دلالت بر وجوب قضا نكرد، آيا همان دليل واجب موقّت، دلالت مى‌كند كه بايد عمل را در خارج وقت اتيان كنيم يا نه؟

جواب: دليل واجب نه تنها به هيچ وجه دلالتى بر وجوب قضا ندارد بلكه ممكن است بعضى ادّعا كنند دليل واجب موقّت، دلالت بر عدم وجوب اتيان در خارج وقت دارد و بگويند همان‌طور كه قضاياى شرطيّه مفهوم دارند- «إن جاءك زيد فاكرمه» مفهومش اين است كه «ان لم يجي‌ء زيد فلا يجب اكرامه»- قضاياى وقتية و قضايائى كه در آن‌ها قيدى وجود دارد نيز مفهوم دارند بنابراين دليلى كه عملى را مقيّد به‌