إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٦٠ - وجوب اتيان مقدمات، قبل از وقت
ضرورة فعليّة وجوبه و تنجّزه بالقدرة عليه بتمهيد مقدّمته، فيترشح منه الوجوب عليها على الملازمة، و لا يلزم منه محذور وجوب المقدّمة قبل وجوب ذيها، و إنّما اللازم الإتيان بها قبل الإتيان به (١)
بل لزوم الإتيان بها عقلا، و لو لم نقل بالملازمة، لا يحتاج إلى مزيد بيان و مئونة برهان، كالإتيان بسائر المقدّمات في زمان الواجب قبل إتيانه(٢).
[١]- مصنّف رحمه اللّه در عبارت مذكور، علّت نفى اشكال در لزوم اتيان مقدّمه را بيان كردهاند كه: «وجوب»، فعليّت دارد- «بالقدرة عليه اى على الواجب.»
سؤال: چگونه و به چه كيفيّت، قدرت بر اتيان واجب، تحقّق دارد؟
جواب: الآن مكلّف مىتواند مقدّمات آن واجب را فراهم كند، بنابراين، وجوبى از ذى المقدّمه به مقدّمه، ترشّح مىشود البته بنا بر اينكه ما در بحث مقدّمه واجب، قائل به وجوب مقدّمه شويم.
اشكال: چگونه مقدّمه، قبل از ذى المقدّمه، وجوب پيدا كرده.
جواب: ما نگفتيم مقدّمه، قبل از «وجوب» ذى المقدّمه، واجب است بلكه گفتيم وجوب ذى المقدّمه «فعلى» است و مقدّمه هماكنون وجوب غيرى دارد اما نفس واجب و مأمور به بعدا تحقّق پيدا مىكند و هيچ مانعى ندارد زيرا وجوب مقدّمه، تابع نفس ذى المقدّمه نيست بلكه وجوب مقدّمه، تابع وجوب ذى المقدمه مىباشد و اينكه ذى المقدّمه، چه زمانى تحقّق پيدا مىكند، ارتباطى به وجوب مقدّمه ندارد.
(٢)- كسانى هم كه مقدّمه واجب را واجب نمىدانند، قائل به لزوم عقلى مقدّمه هستند همانطور كه مكرّرا بيان كردهايم، قائلين به ملازمه مىگويند: مقدّمه، وجوب غيرى «شرعى» دارد و بين آن و وجوب ذى المقدّمه، ملازمه هست اما منكرين ملازمه كه وجوب شرعى مقدّمه را قبول ندارند، معتقدند: نفس مقدّمه، لزوم عقلى دارد اگر مولا فرمود: «كن على السّطح»، عقل، مستقلا حكم به لزوم تهيّه مقدّمه و نصب سلّم مىكند.
طبق مبناى اخير هم چنانچه اكنون وجوب حج، فعليّت پيدا كند- گرچه زمانش در آينده