پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٠ - خطبه در يك نگاه

دقيق و حساب‌شده، سخن به ميان آمده است.

در بخش دوم از رسالت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و مأموريت ويژه و برنامه‌هاى عملى او سخن مى‌گويد.

در بخش سوم انگشت روى آفرينش بعضى از جانداران، به عنوان نمونه زنده‌اى از نشانه‌هاى علم و قدرت پروردگار گذارده و به خصوص درباره مورچگان و آفرينش آسمان و زمين و خورشيد و ماه، بحث مى‌كند.

در بخش چهارم به نتيجه‌گيرى از آنچه گفته شد مى‌پردازد و عظمت آفريدگار را در پشت اين صحنه‌هاى شگفت‌انگيز نشان مى‌دهد و به آنهايى كه اين آيات عظمت حق را مى‌بينند و راه انكار را مى‌پويند هشدار مى‌دهد.

در بخش پنجم بار ديگر به آفرينش موجود اعجاب‌انگيز ديگرى به نام ملخ و دقايق خلقت او مى‌پردازد و سرانجام در بخش ششم باز به نتيجه‌گيرى جامعى پرداخته و خطبه را با يك بحث كلى درباره نظام آفرينش و عظمت آفريدگار و خضوع همه موجودات در برابر ذات پاك او به پايان مى‌رساند.

*** قابل توجه است كه در بسيارى از شروح نهج البلاغه نظم ميان خطبه‌ها از اينجا به هم مى‌خورد؛ بعضى خطبه محل بحث را كه طبق نسخه صبحى صالح خطبه ١٨٥ است، تحت شماره ٢٣١ آورده‌اند (مانند ابن ابى الحديد و فيض الاسلام) كه به جاى اين خطبه، خطبه همام را به شماره ١٨٥ آورده‌اند). و بعضى تحت شماره ٢٢٧ (مانند نسخه نهج البلاغه بنياد نهج البلاغه و شرح ابن ميثم).

مرحوم شارح خويى آن را به شماره ١٨٤ ذكر كرده؛ ولى ما- همان‌گونه كه خوانندگان محترم مى‌دانند- براساس نسخه صبحى صالح پيش مى‌رويم.

***