پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٣٤ - شرح و تفسير بركات زكات

«قربان» در اينجا به معناى چيزى است كه موجب تقرّب به سوى خدا مى‌شود و مى‌دانيم نماز، رابطه خلق با خالق و زكات، رابطه خلق با ساير بندگان خداست كه ارتباط با آنها نوعى ارتباط با خدا محسوب مى‌شود. شايسته توجه است كه نماز و زكات در ٢٧ آيه از قرآن مجيد در كنار يكديگر قرار گرفته‌اند كه نشان مى‌دهد اين دو براى تأمين سعادت فرد و جامعه، لازم و ملزوم يكديگرند.

سپس امام عليه السّلام بعضى از آثار مهم زكات و شرايط آن را برمى‌شمرد و مى‌فرمايد:

«بنابراين هركسى كه زكات را با طيب خاطر عطا كند، كفّاره (گناهان) او قرار داده خواهد شد و مانع و حاجبى (از آتش دوزخ) براى او خواهد بود»؛ (فمن أعطاها طيّب النّفس بها، فإنّها تجعل له كفّارة، و من النّار حجازا و وقاية).

مطابق اين تعبير امام، نخستين شرط براى قبولى زكات آن است كه با ميل و رغبت و به عنوان امتثال فرمان پروردگار و جلب رضاى او آن را بپردازد و در چنين حالتى دو اثر مهم دارد كه يكى از آنها كفّاره گناهان پيشين است و ديگرى حجاب بودن در مقابل آتش دوزخ.

به يقين كسى كه زكات را با كراهت بپردازد و نتواند عشق و علاقه به مال را از دل بيرون كند، اداى تكليف كرده؛ اما از بركات معنوى و روحانى و اخلاقى آن بهره‌مند نخواهد شد.

در حديثى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله آمده است: «أرض القيامة نار ما خلا ظلّ المؤمن فإنّ صدقته تظلّه؛ سراسر زمين قيامت را آتشى فرامى‌گيرد جز سايبان مؤمن كه صدقات او سايبانى براى او مى‌شود». [١]

قرآن مجيد يكى از صفات منافقان را اين مى‌شمارد كه اگر انفاقى در راه خدا مى‌كنند با كراهت توأم است و به همين دليل مقبول درگاه الهى نمى‌افتد: «وَ ما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ» «وَ لا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَ هُمْ كارِهُونَ» [٢]

[١]. الكافى، جلد ٤، صفحه ٣، حديث ٦.

[٢]. توبه، آيه ٥٤.