پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٩٠ - شرح و تفسير ارزش والاى اسلام

اين همان چيزى است كه قرآن مجيد درباره پيامبر فرموده: « «ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ وَ لكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَ خاتَمَ النَّبِيِّينَ» محمّد پدر هيچ‌يك از مردان شما نبوده و نيست؛ ولى رسول خدا و آخرين پيامبران است ...». [١]

اصول و اركان اسلام چنان از سوى خداوند تنظيم شده كه با گذشت زمان متزلزل نمى‌شود و نيازهاى هرزمان و هرمكان در احكام ثابت و متغيّرش (با تغيير موضوعات) پيش‌بينى شده و همين جامعيّت آن را جاودانه ساخته است.

سپس امام بعد از جاودانگى اسلام به بيان اوصاف ديگرى از قبيل سهل و آسان بودن و صاف و مستقيم و روشن بودن قوانين اسلام مى‌پردازد و در ضمن هشت جمله مى‌فرمايد: «راههايش خالى از تنگنا، آسان بودنش خالى از سستى و روشنايى‌اش خالى از تيرگى است. در طريق مستقيمش كژى راه نيابد و ستونش اعوجاج نپذيرد، در جاده‌هاى وسيع آن لغزندگى نباشد، چراغهايش هرگز خاموش نشود و شيرينى‌اش هيچ‌گاه تلخى ندارد»؛ (و لا ضنك‌ [٢] لطرقه، و لا وعوثة [٣] لسهولته، و لا سواد لوضحه‌ [٤]، و لا عوج لانتصابه‌ [٥]، و لا عصل‌ [٦] في عوده، و لا وعث لفجّه‌ [٧]، و لا انطفاء لمصابيحه، و لا مرارة لحلاوته).

جمله اوّل‌ (و لا ضنك لطرقه) اشاره به همان چيزى است كه در روايت نبوى آمده است: «بعثت بالحنفيّة السّهلة السّمحة؛ من به شريعت سهل و آسان مبعوث شده‌ام». [٨]

[١]. احزاب، آيه ٤٠.

[٢]. «ضنك» به معناى ضيق و سختى است و اين واژه هميشه به صورت مفرد به كار مى‌رود.

[٣]. «وعوثه» به معناى مشقّت و سختى است.

[٤]. «وضح» از ريشه «وضوح» به معناى ظهور و آشكار شدن است.

[٥]. «انتصاب» از ريشه «نصب» يعنى برخاستن و ايستادن.

[٦]. «عصل» به معناى اعوجاج و خميدگى است.

[٧]. «فجّ» در اصل به معناى درّه؛ يعنى فاصله ميان دو كوه است. سپس به جاده‌هاى وسيع اطلاق شده است.

[٨]. اين حديث و مضمون آن در بسيارى از كتب شيعه و اهل سنت آمده است از جمله در المحصول-