پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦٧ - شرح و تفسير دوازده وصف ديگر

تعبير به قوّت در دين، اشاره به اين است كه وسوسه‌گران و شبهه‌افكنان و منافقان نمى‌توانند در آنها نفوذ كنند و طوفانها و حوادث سخت زندگى، ايمان آنها را متزلزل نمى‌سازد.

و «حزم در لين» اشاره به اين است كه آنها در عين دورانديشى كه لازمه آن غالبا سختگيرى است- برخلاف «روزمرگى» كه كارها را آسان مى‌كند- نرمخوى را فراموش نمى‌كنند و با كسانى كه در انجام يك هدف اجتماعى با آنها همراه هستند رفتارى با رفق و محبت دارند و مطابق ضرب المثل معروف عرب كه مى‌گويد: «لا تكن حلوا فتسترط و لا مرّا فتلفظ؛ آن‌قدر شيرين نباش كه تو را ببلعند و نه آن‌قدر تلخ كه تو را دور افكنند»، رفتار مى‌كنند.

تعبير به «ايمان در يقين» اشاره به اين است كه ايمان مراتبى دارد و اعلى درجه آن، علم اليقين و حق اليقين است كه گاه از طريق استدلالهاى قوى و محكم، حاصل مى‌شود و گاه از آن برتر؛ يعنى از راه شهود به دست مى‌آيد.

در حديثى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم: «إنّ الإيمان أفضل من الإسلام و إنّ اليقين أفضل من الإيمان و ما من شى‌ء أعزّ من اليقين؛ ايمان از اسلام برتر است (زيرا اسلام، اقرار در ظاهر است و ايمان، تصديق به قلب) و يقين، افضل از ايمان است (زيرا درجه عالى ايمان است) و هيچ‌چيز كمياب‌تر از يقين نيست». [١] آرى پرهيزكاران واقعى به اين گوهر گران‌بهاى كمياب دست يافته‌اند.

تعبير به‌ «حرصا في علم» با اينكه واژه حرص معمولا بار منفى دارد، اشاره به اين است كه آنها شديدا به دنبال فراگيرى علم‌اند و روزى بر آنها نمى‌گذرد كه دانش تازه‌اى كسب نكنند، در حالى كه دنياپرستان، حريص در جمع اموال‌اند. پرهيزكاران حريص در جمع علم‌اند، زيرا پرهيزكارى بدون علم، عمق و ريشه‌اى ندارد.

منظور از آميختن علم با حلم، اين است كه عالم در برابر جهل جاهلان نبايد

[١]. الكافى، جلد ٢، صفحه ٥١، باب فضل الايمان على الاسلام، حديث ١.