پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٢ - شرح و تفسير صفات والاى پرهيزكاران

هريك را در جايگاه دنيوى‌اش جاى داد. (ولى) پرهيزكاران در اين دنيا صاحب فضايلى هستند: گفتارشان راست، لباسشان ميانه روى و راه رفتنشان تواضع و فروتنى است.

چشمان خويش را از آنچه خداوند بر آنان حرام كرده فرونهاده‌اند و گوشهاى خود را وقف شنيدن علم و دانشى كرده‌اند كه براى آنان سودمند است، حال آنان در بلا همچون حالشان در آسايش و رفاه است و اگر سرآمد معيّنى كه خداوند براى (زندگى) آنها مقرّر داشته نبود يك چشم برهم زدن، ارواحشان از شوق پاداش الهى و ترس از كيفر او در جسمشان قرار نمى‌گرفت. آفريدگار در روح و جانشان بزرگ جلوه كرده، به همين دليل غير او در چشمانشان كوچك است. آنها به كسانى مى‌مانند كه بهشت را با چشم خود ديده و در آن متنعم‌اند و همچون كسانى هستند كه آتش دوزخ را مشاهده كرده و در آن معذّبند! قلبهاى آنها اندوهگين و مردم از شرّشان در امانند. اندامشان لاغر و نيازهايشان اندك و نفوسشان عفيف و پاك است. آنها براى مدتى كوتاهى در اين جهان صبر و شكيبايى پيشه كردند و به دنبال آن آسايشى طولانى نصيبشان شد. اين تجارتى پرسود است كه پروردگارشان براى آنها فراهم ساخته است. دنيا (با جلوه‌گريهايش) به سراغ آنها آمد؛ ولى آنها فريبش را نخوردند و آن را نخواستند. دنيا مى‌رفت كه آنها را اسير خود سازد ولى آنان به بهاى جان، خويش را از اسارتش آزاد ساختند!

شرح و تفسير صفات والاى پرهيزكاران‌

پيش از آن‌كه به تفسير بخش اوّل خطبه بپردازيم، لازم است به سراغ اين نكته برويم كه جواب كوتاه نخستين امام عليه السّلام چگونه با سؤال همّام ارتباط داشت؟ او تقاضاى بيان اوصاف متقيان كرد و امام به جاى بيان اوصاف، امر به تقوا و احسان نمود و سپس فايده تقوا را بيان فرمود كه در بدو نظر، نه امر به تقوا پاسخ همام است و نه ذكر فوايد آن.