پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٩ - پاسخ به يك سؤال

بخش ديگرى از اخلاق اجتماعى آنها بحث مى‌كند.

قسمتى از خطبه، ناظر به علو شأن آنها در مباحث اعتقادى و معارف دين است، در حالى كه در بخش ديگرى به مقام پرهيزكارى آنها از نظر گفتار و رفتار اشاره دارد.

در بخش ديگرى از خطبه علامتها و نشانه‌هاى آنها بحث شده كه اگر بخواهيم اهل تقوا را در ميان جمع بشناسيم با چه اوصافى مى‌توان شناخت.

در بخش پايانى خطبه سخن از حادثه عجيبى به ميان آمده كه براى همام- همان پرسشگرى كه با اصرار و تأكيد، بيان اوصاف متقين را خواسته بود- اتفاق افتاد كه صيحه‌اى زد و مدهوش شد. سپس جان به جان آفرين تسليم كرد و به دنبال آن امام عليه السّلام فرمود: مواعظ بالغه در كسانى كه اهل آن هستند چنين اثر مى‌گذارد. به دنبال آن شخص جسورى سؤال كرد، چرا اين حادثه درباره شخص شما اتفاق نمى‌افتد، و امام جواب قانع‌كننده‌اى دادند.

از بعضى طرق روايت استفاده مى‌شود كه امام عليه السّلام اين خطبه را به عنوان صفات شيعه ايراد فرمود. [١]

پاسخ به يك سؤال‌

با توجه به آنچه در صدر اين خطبه آمده، اين سؤال مطرح مى‌شود كه چرا امام در آغاز از بيان و پاسخ مشروح به سؤال همام خوددارى كرد و پس از اصرار به اين كار تن در داد؟

درباره علت تأمل آن حضرت در جواب، وجوهى گفته شده از جمله اينكه:

١- امام عليه السّلام مى‌دانستند كه او مردى بسيار حساس و نسبت به مواعظ پذيراست و بيم آن مى‌رود كه بر اثر حساسيت فوق العاده و تأثر شديد، قالب تهى كند، لذا امام عليه السّلام به پاسخ اجمالى قناعت فرمود و ذيل خطبه گواه بر آن است.

[١]. به مصادر نهج البلاغه، جلد ٣، صفحه ٦٥ رجوع شود.