پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٩ - شرح و تفسير جاى تعصب اينجاست!

يعاسيب‌ [٣] القبائل).

اشاره به اينكه سرمشق شما در اين امور نبايد جاهلان بى‌منطق باشد، بلكه به افراد با شخصيّت و عاقل و هوشيار اقتدا كنيد همانها كه در كسب فضايل و مكارم اخلاق از يكديگر پيشى مى‌گرفتند و نيروهاى خود را در اين ميدان مسابقه انسانى به كار مى‌بردند.

سپس در چند جمله كوتاه به شرح آن پرداخته مى‌فرمايد: « (يعنى» در صفات پسنديده و انديشه‌هاى والا و مقامهاى بلند و آثار ستوده (در كسب اين امور تعصب به خرج دهيد)»؛ (بالأخلاق الرّغيبة، و الأحلام العظيمة، و الأخطار الجليلة، و الآثار المحمودة).

اين امور چهارگانه كه در كلام حضرت آمده است در واقع ابعاد شخصيت انسان را بيان مى‌كند، اخلاق شايسته، فكر بلند، مقام والا، و آثار نيك. (مانند آثار علمى و خدمات اجتماعى). كسى كه اين امور را در خود جمع كند به يقين انسان شايسته و پرارزشى است كه مى‌تواند الگو براى ديگران باشد.

آن‌گاه در ادامه اين سخن امام عليه السّلام انگشت روى جزئيات مسائل اخلاقى گذاشته، به ده نمونه از مكارم اخلاق و صفات بارز انسانى اشاره كرده و همگان را به آن دعوت مى‌كند، مى‌فرمايد: « (اگر مى‌خواهيد تعصّبى داشته باشيد) درباره خصلت‌هاى مطلوب تعصب به خرج دهيد؛ از جمله حفظ حقوق همسايگان، وفاى به عهد و پيمان، انجام كار نيك، مخالفت با تكبّر، اقدام به جود و بخشش، خوددارى از ستم؛ بزرگ شمردن قتل نفس (و پرهيز شديد از آن)، انصاف درباره مردم، فروخوردن خشم و اجتناب از فساد در زمين»؛ (فتعصّبوا لخلال الحمد من الحفظ للجوار، و الوفاء بالذّمام، [٤] و الطّاعة للبرّ، و

[٣]. «يعاسيب» جمع «يعسوب» در اصل به معناى ملكه زنبورهاست. سپس به رؤسا و افراد با شخصيت اطلاق شده است.

[٤]. «ذمام» به معناى عهد و پيمان و حقّ و حرمت است.