پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٠ - شرح و تفسير درس عجيب ديگرى از خانه خدا

درّه‌ها، در ميان كوههاى خشن و شنهاى نرم و روان و چشمه‌هاى كم‌آب و آباديهاى پراكنده قرار داد كه نه شتر به آسانى در آن پرورش مى‌يابد و نه اسب و گاو و گوسفند. (نه بناى قابل ملاحظه‌اى دارد و نه سرزمين پربارى).

سپس آدم و فرزندانش را فرمان داد كه به سوى آن رخت سفر بربندند، آنجا را مركز اجتماع و سرمنزل مقصود و باراندازشان قرار داد، كه ميوه دلها از ميان فلاتها و دشتهاى دور دست و از درون درّه‌هاى عميق و جزاير از هم پراكنده درياها به سوى آن سرازير مى‌شود تا شانه‌ها را متواضعانه حركت دهند و لا اله الّا اللّه‌گويان گرد اين خانه طواف كنند و با موهاى آشفته و بدنهاى پرگردوغبار هروله نمايند، در حالى كه لباسها را به كنارى افكنده و با ترك اصلاح سر و صورت زيباييهاى خود را دگرگون ساخته‌اند. اين آزمايشى است بزرگ و امتحانى است شديد و آشكار و پاكسازى مؤثرى كه خدا آن را سبب رحمتش و وصول به بهشتش قرار داده است.

شرح و تفسير درس عجيب ديگرى از خانه خدا

امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه هدف نهايى خود را كه نفى تكبّر و دعوت به ساده زيستى است از طريق ديگرى دنبال مى‌كند و با تعبيرات بسيار زيبا، گويا و رسا آن را شرح مى‌دهد، به گونه‌اى كه هيچ گوينده‌اى هرچند فصيح و بليغ باشد به گرد او نمى‌رسد، مى‌فرمايد: «آيا نمى‌بينيد كه خداوند انسانهاى نخستين را از زمان آدم تا آخرين آنها در اين عالم با سنگهايى كه نه زيان مى‌رساند نه سودى مى‌بخشد، نه مى‌بيند و نه مى‌شنود، آزمايش نمود و اين سنگها را خانه محترم خود قرار داده و آن را موجب پايدارى و پابرجايى مردم ساخته است»؛ (ألا ترون أنّ اللّه، سبحانه، اختبر الأوّلين من لدن آدم صلوات اللّه عليه، إلى الآخرين من هذا العالم؛ بأحجار لا تضرّ و لا تنفع، و لا تبصر و لا تسمع. فجعلها بيته الحرام «الّذي جعله للنّاس قياما»).