پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٦ - شرح و تفسير خلقت بديع خداوند

قد قادتهم أزمّة الحين‌ [١]، و استغلقت على أفئدتهم أقفال الرّين‌ [٢]).

امام عليه السّلام با چند تشبيه گويا وضع مردم را در عصر جاهليّت كاملا ترسيم فرموده است؛ گاه آنها را به كسى تشبيه مى‌كند كه در گرداب وحشتناكى افتاده و پيوسته فرياد مى‌كشد و كمك مى‌طلبد، و گاه به حيواناتى تشبيه كرده كه زمام آنها به دست افراد فاسد و مفسدى است كه آنان را به سوى پرتگاه مى‌كشند، و گاه دل‌هاى آنها را شبيه مخزنى مى‌داند كه قفل محكمى بر در آن خورده و هيچ علم و دانش و آگاهى و فضيلتى وارد آن نمى‌شود.

به راستى تا انسان به وضع مردمى كه در عصر جاهليّت مى‌زيستند از نظر فكرى و عقيدتى و اخلاقى و اجتماعى و سياسى آگاه نشود، به عظمت مقام پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و اله و دعوت او آشنا نخواهد شد، به همين دليل امام در خطبه‌هاى متعددى از نهج البلاغه با تعبيرهاى بسيار گويا وضع آن زمان را براى نسلهايى كه آن عصر را درك نكرده بودند و يا درك كرده و به فراموشى سپرده بودند، يادآور مى‌شود از جمله:

در خطبه دوم مى‌فرمايد: «أرسله بالدّين المشهور ... و النّاس في فتن انجزم فيها جعل الدّين ...».

در خطبه ٢٦ مى‌فرمايد: «إنّ اللّه بعث محمّدا ... و أنتم معشر العرب فى شرّ دين و في شرّ دار ...».

در خطبه ٥٩ مى‌فرمايد: «بعثه و النّاس ضلّال فى حيرة و حاطبون فى فتنة ...». و

- فراگير اطلاق شده است.

[١]. «حين» (با فتح حاء) به معناى مرگ و هلاكت است و به معناى غم و اندوه شديد كه انسان را تا سرحدّ مرگ پيش مى‌برد نيز استعمال شده است و حين (با كسر حاء) به معناى زمان است. در خطبه بالا با فتح حاء مى‌باشد.

[٢]. «رين» (با فتح راء) در اصل به معناى زنگارى است كه روى اشياى مختلف مى‌نشيند. در فارسى آن را زنگ و زنگار مى‌گويند و معمولا نشانه پوسيدن و ضايع شدن آن فلز يا از بين رفتن شفافيّت و درخشندگى آن است.