پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢ - شرح و تفسير سرنوشت خردهگيران لجوج

به خوارج، سرچشمه تعصّب و ضلالت پيوستند.

امام عليه السّلام در اين سخن عوامل بدبختى و تيره‌روزى اين گروه گمراه را تشريح مى‌كند تا ديگران در اين دام نيفتند، مى‌فرمايد: «از رحمت خدا به دور باشند همانگونه كه قوم ثمود از رحمتش دور شدند»؛ (بعدا [١] لهم‌ «كَما بَعِدَتْ ثَمُودُ»!).

اين تعبير ممكن است اشاره به همان تعبيرى باشد كه در قرآن مجيد درباره قوم ثمود آمده، مى‌فرمايد: «أَلا بُعْداً لِمَدْيَنَ كَما بَعِدَتْ ثَمُودُ» [٢] كه نفرينى است براى قوم سركش و بت‌پرست شعيب و نيز مى‌تواند اشاره به جهات مشتركى باشد كه بين اين قوم گمراه و قوم شعيب و قوم صالح وجود داشت؛ آنها مردم بسيار متكبّر و خودخواه و لجوجى بودند كه داستانشان در قرآن مجيد در سوره‌هاى متعدد از جمله سوره هود آمده است.

سپس مى‌افزايد: «آگاه باشيد آنها (افراد غافل و بى‌خبرى هستند كه) اگر نوك نيزه‌ها به سوى آنان متوجه شود و شمشيرها بر فرقشان ببارد از گذشته خود پشيمان خواهند شد (آرى!) شيطان امروز از آنها درخواست تفرقه و جدايى كرده، ولى فرداى قيامت از آنها بيزارى مى‌جويد و خود را كنار خواهد كشيد»؛ (أما لو أشرعت‌ [٣] الأسنّة إليهم، و صبّت السّيوف على هاماتهم‌ [٤]، لقد ندموا على ما كان منهم. إنّ الشّيطان اليوم قد استفلّهم‌ [٥]، و هو غدا متبرّى‌ء منهم، و متخلّ عنهم).

اين سخن در حقيقت اشاره به همان چيزى است كه در قرآن مجيد بارها درباره طاغيان غافل آمده است كه وقتى سوار كشتى مى‌شوند و ميان امواج خروشان دريا گرفتار

[١]. «بعدا» مفعول مطلق براى فعل محذوف و براى تأكيد آمده است و در تقدير چنين است: «أبعدهم اللّه بعدا».

[٢]. هود، آيه ٩٥.

[٣]. «أشرعت» از ماده «شرع» در اصل به معناى رفتن به آبگاه يا گشودن راهى به سوى آب است و هرگاه اين واژه در مورد «رماح» (نيزه‌ها) رود به معناى متوجّه ساختن و نشانه‌گيرى كردن است.

[٤]. «هامات» جمع «هام» به معناى سر است.

[٥]. «استفلّ» از ريشه «فلّ» بر وزن «شلّ» به معناى شكسته يا پراكنده شدن است.