پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٦ - ترجمه

المطالبين، ثمّ أخرج في كتيبة [١] أتبع أخرى، أتقلقل تقلقل‌ [٢] القدح‌ [٣] في الجفير [٤] الفارغ‌ [٥]).

امام عليه السّلام در اين گفتار كوتاه، به شش بخش از وظايف مهم رييس حكومت اشاره كرده كه اگر مركز حكومتش را رها كند، همه آنها با نابسامانى رو به رو مى‌شود: نظارت بر امور لشكر، پاسدارى مركز حكومت، حفظ بيت المال، جمع آورى خراج، داورى ميان مسلمين و دفاع از حقوق مردم.

بديهى است تنها در مواردى كه حادثه به قدرى بزرگ است كه بدون خروج رييس حكومت نمى‌توان با آن مقابله كرد، جايز است از اين مسائل مهم به طور موقت، صرف نظر كند و به مقابله با دشمن برخيزد.

سيره پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله نيز نشان مى‌دهد كه آن حضرت فقط در «غزوات» مهم و سرنوشت‌ساز، شخصا فرماندهى لشكر را بر عهد مى‌گرفت، و در جنگ‌هاى كوچكتر، فرمانده‌اى تعيين مى‌فرمود و پرچم به دست او مى‌داد و سفارش‌هاى لازم را مى‌كرد. و اكثر جنگ‌ها، در تاريخ اسلام به همين صورت انجام شده كه نام آن «سريه» گذارده شده است. منتها اصحاب پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله در برابر او چنان گوش به فرمان بودند كه هر دستورى را بى‌چون و چرا، اجرا مى‌كردند و احدى به خود اجازه نمى‌داد بگويد: «تا تو نيايى ما نمى‌رويم».

[١] «كتيبة» به گروهى از لشكر گفته مى‌شود كه به قول بعضى از ارباب لغت، عدد آنها بين صد تا هزار نفر بوده باشد.

[٢] «تقلقل»، به معنى حركت كردن از سويى به سويى است.

[٣] «قدح»، به معنى چوبه تير، يا قطعه‌اى از چوب آمده است و گاه گفته‌اند: چوبه تير پيش از آن كه تراشيده شود و پيكان به آن متصل كنند، «قدح» ناميده مى‌شود.

[٤] «جفير» ظرفى است كه در كنار اسب مى‌بستند و چوب‌هاى تير را در آن مى‌نهادند و در فارسى به آن «تركش» يا «تيردان» مى‌گفتند.

[٥] «فارغ» به معنى تهى و خالى است.