پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٣ - شرح و تفسير افسوس، شما مرد ميدان جهاد نيستيد!

الباطل و إن جرّ إليه فائدة و زاده).

در واقع نشانه مؤمنان حقيقى همين است كه بر سر دو راهى‌ها كه حق در يك سو قرار مى‌گيرد و منافع شخصى آنها در سوى ديگر، به سوى حق آيند و به منافع شخصى پشت كنند و گر نه آن جا كه طرفدارى از حق، حافظ منافع انسان باشد، پيروى از حق، افتخارى نيست و مذمتى كه قرآن از گروهى از يهود به عمل مى‌آورد كه مى‌گفتند: «نؤمن ببعض و نكفر ببعض» در حقيقت همين بود كه آنچه را از قوانين الهى موافق ميل و خواسته‌ها و منافعشان بود، مى‌پذيرفتند و آنچه مخالف بود كنار مى‌زدند، چنين جداسازى در واقع خداپرستى نيست هواى پرستى است.

همچنين كسانى كه به خاطر تعصب و لجاجت و حمايت از دوستان و وابستگان به طرفدارى باطل برمى‌خيزند مشمول همين سخن هستند.

در حديثى مى‌خوانيم كه على عليه السّلام همين سخنان را در پيامى به «عمرو عاص» فرمود و افزود: به خدا سوگند! تو مى‌دانى حق كجاست؟ چرا تجاهل مى‌كنى؟ و به خاطر منافع كم ارزشى در صف دشمنان خدا و اولياء اللّه قرار مى‌گيرى؟! [١].

و در ادامه اين سخن، امام عليه السّلام بر آنها فرياد مى‌زند: «چرا حيران و سرگردانتان مى‌كنند؟ و چرا شما را فريب داده و تسليم شيطان كرده‌اند؟» (فأين يتاه‌ [٢] بكم! و من أين أتيتم‌ [٣]).

[١] شرح نهج البلاغه مرحوم شوشترى، جلد ١٠، صفحه ٣٦٣- تاريخ طبرى، جلد ٤، صفحه ٥٠، طبع الاعملى بيروت.

[٢] «يتاه» از مادّه «تيه» (بر وزن قيد) به معنى سرگردانى و حيرانى است و به بيابانهايى كه انسان در آن سرگردان مى‌شود «تيه» (بر وزن پيه) گفته مى‌شود.

[٣] «اتيتم» از مادّه «اتيان» معانى مختلفى دارد و در اين جا و مانند آن به معنى فريب خوردن و تسليم باطل شدن است.