پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٤ - شرح و تفسير نيكى در جاى خود

امام عليه السّلام در اين خطبه به آنها هشدار مى‌دهد كه بذل و بخشش بى‌جا و در غير محل شايسته، نه تنها خشم و غضب الهى را در پى دارد، كه از نظر دنيا نيز زيانبار است؛ چرا كه اشرار را ثنا خوان انسان مى‌كند، و نيكان را از اطراف او پراكنده مى‌سازد.

مى‌فرمايد: «كسى كه نيكى را در غير مورد و نزد غير اهلش قرار مى‌دهد، بهره‌اى جز ستايش لئيمان و ثناخوانى اشرار و گفتار (تملّق آميز) جاهلان ندارد». (و ليس لواضع المعروف في غير حقّه، و عند غير أهله، من الحظّ فيما أتى إلّا محمدة [١] اللّئام، و ثناء الأشرار، و مقالة الجهّال).

اضافه بر اين «اين ستايش و ثناگويى نيز تا هنگامى است كه به آنها بذل و بخشش مى‌كند (و آنها مى‌گويند:) چه دست سخاوتمندى دارد، (و به مجرد اين كه بذل و بخشش او قطع شود، ثناخوانى نيز قطع خواهد شد) و اين در حالى است كه او در مورد بخشش در راه خدا بخل مى‌ورزد». (مادام منعما عليهم: ما أجود يده! و هو عن ذات اللّه بخيل!).

بارها در زندگى خود اين سخن مولا را آزموده‌ايم و تاريخ بشريّت نيز فراوان به خاطر دارد، كه افراد دنياپرست، سرمايه‌هاى جامعه را كه به دست آنها سپرده شده، به چاپلوسان و متملّقان و اشرارى كه گرد آنها را گرفته‌اند مى‌دهند، و از درد و رنج محرومان جامعه به كلّى بى‌خبرند، و آن روز كه ورق برگردد، و دنيا به آنها پشت كند، نه تنها محرومان و ستمديدگان بر ضدّ آنها قيام مى‌كنند، بلكه اطرافيان شرور و چاپلوس نيز به سرعت تغيير شكل داده، به نكوهش و مذّمت آنها مى‌پردازند، نه فقط آنها را تنها مى‌گذارند، بلكه به مقابله آنها برمى‌خيزند و خود را با حاكميّت جديد هماهنگ نشان مى‌دهند، و اين نتيجه كار كسانى است‌

[١] «محمده» به معنى ستايش است ضد مذمت كه به معنى نكوهش است.