پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤١ - شرح و تفسير انحراف آشكار حكمين

القرآن، و يميتا ما أمات القرآن).

قابل توجه اين كه، عين اين مطلب كه امام عليه السّلام به آن اشاره كرده در متن «عهدنامه صلح»- كه قبلا به آن اشاره كرديم- آمده است: «انّ كتاب اللّه عزّ و جلّ بيننا من فاتحته إلى خاتمته نحيي ما أحيا و نميت ما أمات؛ كتاب خداوند متعال، قرآن مجيد، از آغاز تا پايان در ميان ماست، آنچه را قرآن زنده كرده زنده مى‌كنيم و آنچه را ميرانده، مى‌ميرانيم!» [١].

سپس مى‌افزايد: «احياى قرآن اين است كه دست اتحاد بهم دهند و به آن عمل كنند و ميراندن قرآن پراكندگى و جدايى از آن است (و إحياؤه الإجتماع عليه، و إماتته الإفتراق عنه).

و براى تاكيد بيشتر، مى‌افزايد: « (منظور اين بود كه) اگر قرآن ما را به سوى آنها دعوت كند، ما از آنها پيروى كنيم و اگر آنان را به سوى ما سوق مى‌دهد بايد تابع ما باشند» (فإن جرّنا القرآن إليهم اتّبعناهم، و إن جرّهم إلينا اتّبعونا).

اين سخنى است بسيار منطقى كه هر كس حدّ اقل فكر و شعور را داشته باشد آن را درك مى‌كند ولى گويا خوارج از اين نعمت الهى به همين مقدار نيز برخوردار نبودند.

سپس امام عليه السّلام همين مطلب را به تعبير روشن‌ترى بيان مى‌كند به گونه‌اى كه گويا از نادانى و سخنان بى منطق آنها سخت عصبانى شده، مى‌فرمايد: «پس اى بى‌ريشه‌ها! من كار بدى نكردم (و خلافى انجام ندادم) شما را فريب نداده‌ام و چيزى را بر شما مشتبه نساخته‌ام، مطلب اين است كه رأى جمعيّت شما بر اين قرار گرفت كه دو نفر را انتخاب كنند، ما نيز از آنها پيمان گرفتيم كه از قرآن تجاوز نكنند» (فلم آت- لا أبا لكم-

[١] تاريخ طبرى، جلد ٤، صفحه ٣٨.