پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٣٩

ظاهر يا صريح كلام امام عليه السّلام اين است كه حركت به قهقرا بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بلافاصله شروع شد، و تاريخ هم نشان مى‌دهد كه جنايات «بنى اميه» ريشه‌هايى در عصر خلفا داشت.

قابل توجه اين كه: در «صحيح بخارى» كه معتبرترين كتاب روايى اهل سنّت است به همين نكته اشاره شده كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از حوادث دردناك بعد از خود خبر داد؛ در حديثى مى‌خوانيم كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرمود: «يرد علىّ الحوض رجال من أصحابي فيحلّون عنه فأقول: يا ربّ أصحابي، فيقول إنّك لا علم لك بما أحدثوا بعدك إنّهم ارتدّوا على أدبارهم القهقرى؛ گروهى از ياران من روز قيامت در كنار «حوض كوثر» مى‌خواهند بر من وارد شوند ولى جلوى آنها را مى‌گيرند، مى‌گويم: پروردگارا اينها اصحاب منند! مى‌فرمايد: تو نمى‌دانى بعد از تو چه‌ها كردند! آنها به عقب برگشتند (و به سنن جاهليّت روى آوردند [١]) (جمله «ارتدوا» قابل دقّت است).

قابل توجه اين كه در «صحيح بخارى» چندين روايت در همين زمينه و در همين باب نقل شده است. كه همه نشان مى‌دهد پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از اعمال گروهى از اصحاب خود بعد از رحلتش نگران بود و اين تاييد روشنى است بر آنچه در خطبه بالا پيرامون حوادث دردناك بعد از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آمده است.

در واقع پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله با اين بيان مى‌خواهد به ياران خود هشدار دهد كه مراقب باشند هر گونه تخلفى، در قيامت مجازات دارد و سعى كنند جزء آن گروه متخلف نباشند.

حسن ختام:

جلد پنجم اين كتاب با خطبه صد و پنجاهم پايان مى‌يابد، پايانى جالب و

[١] صحيح بخارى، جلد ٨ صفحه ٢١٧ حديث ١٦٥ (باب ما جاء في حوض النبيّ صلّى اللّه عليه و آله).