پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩١ - شرح و تفسير افسوس، شما مرد ميدان جهاد نيستيد!

اختلاف امّت بينديشند و در كار خود عجله نكنند.

خرده‌گيران بى‌خبر و نادان گاه به اصل حكميّت ايراد مى‌گرفتند كه امام عليه السّلام در بخش گذشته اين خطبه جواب روشن و منطقى و دقيق به آنان داد و گاه به شاخ و برگ آن، يعنى مسأله قرار دادن مدت ايراد مى‌گرفتند.

امام عليه السّلام در پاسخ آنها چنين مى‌فرمايد: «اما اين كه مى‌گوييد: چرا ميان خود و آنها (حكم‌ها) مدّتى براى حكميّت قرار دادى؟ اين تنها به خاطر آن بود كه ناآگاهان در جستجوى حقيقت برآيند، و آنها كه آگاهند به مطالعه و مشورت پردازند (و تمام جوانب مسأله را روشن سازند)» (و أمّا قولكم: لم جعلت بينك و بينهم أجلا في التّحكيم؟ فإنّما فعلت ذلك ليتبيّن الجاهل، و يتثبّت‌ [١] العالم).

سپس مى‌افزايد: «شايد خداوند در اين فاصله، كار اين امّت را اصلاح كند و راه تحقيق بر آنها بسته نشود (و آزادانه به تحقيق پردازند) در جستجوى حق عجله نكنند، و تسليم نخستين فكر گمراه كننده نشوند» (و لعلّ اللّه أن يصلح في هذه الهدنة [٢] أمر هذه الأمّة؛ و لا تؤخذ بأكظامها [٣]، فتعجل عن تبيّن الحقّ، و تنقاد لأوّل الغيّ).

در واقع امام عليه السّلام چند فائده براى ضرب الاجل يك مسأله در مسأله حكميّت بيان فرموده، نخست اين كه: ناآگاهان از جوش و خروش تعصّب باز ايستند و بتوانند درباره اين مسأله سرنوشت ساز تحقيق كنند و ديگر اين كه علماى امّت در اصحاب على عليه السّلام جوانب مسأله را به خوبى بررسى كنند و آنچه ضايعات‌

[١] «يتثّبت» از مادّه «تثبّت» به معنى تحقيق كردن است.

[٢] «هدنه» از مادّه «هدون» (بر وزن قرون) به معنى سكون و آرامش گرفته شده و معمولا به معنى مصالحه بعد از جنگ يا آتش بس بكار مى‌رود.

[٣] «اكظام» جمع «كظم» (بر وزن عزم) و جمع «كظم» (بر وزن قلم) به معنى محل خروج نفس (خرخره) است.