پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٨ - ٢- گفتگوى منطقى امام عليه السّلام با خوارج

اين داورى يا صلحنامه يا عهدنامه (هر نامى بر آن بگذاريد) در كتابهاى مختلف با تفاوت مختصرى نقل شده است و همه آنها نشان مى‌دهد كه مسأله، مسأله حكميّت قرآن بوده است نه حكميّت اشخاص و به تعبير ديگر: اشخاص موظّف بودند آنچه را قرآن در اين باره مى‌گويد استخراج و استنباط كنند و دستورات كلّى بر مصاديق آن تطبيق نمايند ولى كوردلان «خوارج» آن را به عنوان حكميّت انسانها در دين خدا تلقّى كردند و به جنجال و غوغاگرى روى آوردند و شكاف خطرناك تازه‌اى در ميان مسلمين بوجود آوردند و جهل و نادانى در طول تاريخ، از اين عواقب دردناك بسيار داشته است.

در ادامه اين صلحنامه آمده است كه حكمين از «على عليه السّلام و معاويه» و از هر دو لشكر پيمان گرفتند كه آنها بر جان و مال و خانواده و قوم و قبيله خود در امانند و آنچه را آنها قضاوت كنند همه پذيرا شوند قضاوتى كه موافق كتاب خدا و سنّت باشد و آتش بس، و گذاردن اسلحه بر زمين تا زمان حكم حكميّت ادامه خواهد يافت، و مدّت آتش بس يك سال كامل است، و اگر حكمين مايل بودند حكم خود را زودتر از اين مدت صادر كنند، مانعى ندارد، و اگر يكى از آنها از دنيا برود، امير گروه او فرد ديگرى را به جاى او نصب كند [١].

٢- گفتگوى منطقى امام عليه السّلام با خوارج‌

در حديثى آمده است كه امير مؤمنان على عليه السّلام «عبد اللّه بن عباس» را به سوى لشكر «خوارج» فرستاد كه چندان با او فاصله نداشتند تا تحقيق كند

[١] بحار الانوار، جلد ٣٢، صفحه ٥٤٣. اين عهدنامه در تاريخ طبرى، جلد ٤، صفحه ٣٨ با پاره‌اى از تفاوتها آمده است.