پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٠ - نكته فتنه مغول
اندك مطالعهاى در تاريخ مغول نشان مىدهد كه تمام اين اوصاف بر آنها قابل تطبيق بوده است و به گفته «ابن ابى الحديد» كه در همان زمان مىزيسته اين قوم وحشى و بىرحم چنان كشتارى از مردم بىگناه كردند كه در طول تاريخ بشريّت از روز خلقت آدم تا آن زمان نظير و مانندى نداشت [١].
در اين جا اين سؤال پيش مىآيد كه: اين پيشگويىهاى امام عليه السّلام در مورد فتنه «صاحب زنج» كه تقريبا دويست سال بعد واقع شد و راجع به مغول كه تقريبا شش صد سال بعد به وقوع پيوست به چه منظورى است؟
ممكن است از اين نظر باشد كه امام عليه السّلام مىخواهد به آنها گوشزد كند كه اين اعمال ناشايست شما كه در دوران من انجام داديد، به حق پشت نموديد و به باطل روى آورديد، احكام اسلام را پشت سرافكنديد و بندگان و اسيران هوا و هوس شديد اگر در نسلهاى آينده شما ادامه يابد، عواقب بسيار دردناكى خواهيد داشت و تازيانههاى مجازات الهى بر اندام شما نواخته خواهد شد.
اين احتمال نيز وجود دارد كه امام عليه السّلام به آنها هشدار مىدهد بلاهاى عظيمى در پيش است با هم متحد شويد و نيروهاى خود را جمع كنيد تا بتوانيد آثار مخرب آنها را به حدّ اقل برسانيد.
نكته فتنه مغول
مغولها شاخهاى از «تركان» هستند كه در آسياى مركزى و شرقى در مرز «چين» مىزيستند و طوايف مختلفى بودند كه طايفهاى از آنها را «تاتارها» تشكيل مىدادند آنها معمولا باجگزار و فرمانبردار پادشاهان «چين» بودند،
[١] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٨، صفحه ٢١٨.