پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٣ - شرح و تفسير اندرزهاى پر ارزش

حكم عقل ثابت است و در مسائل عملى حسن عدل و قبح ظلم و ارزش صدق و راستى، پاكى و تقوا براى همه مسلّم است. ولى گاه تعصّب‌هاى كوركورانه و هوا و هوس‌ها به انسان اجازه نمى‌دهد از اين يافته‌هاى روشن عقل، بهره‌گيرد؛ چنين كسى چگونه مى‌تواند در مسائل نظرى و پيچيده صاحب نظر باشد و به مقصد برسد.

امام عليه السّلام در چهارمين اندرز، به صورت يك انذار كننده آگاه، مخاطبان خود را مورد خطاب قرار داده مى‌فرمايد: «از آتشى كه حرارتش شديد و عمق آن زياد و زيورش (غل و زنجير) آهنين است و آشاميدنى آن آب جوشان است بپرهيزيد» (و اتّقوا نارا حرّها شديد، و قعرها بعيد، و حليتها حديد، و شرابها صديد [١]).

اين تعبيرات تكان دهنده درباره آتش دوزخ كه هر يك به تنهايى براى بازداشتن انسان از گناه، كافى است برگرفته از آيات قرآن مجيد و روايات نبوى است. در يكجا مى‌خوانيم: « «قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا»؛ بگو آتش دوزخ از گرماى تابستان داغ و سوزان دنيا حرارتش بيشتر است» [٢].

در آيه ديگر مى‌فرمايد: « «يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ»؛ روزى كه به دوزخ مى‌گوييم آيا (با ورود اين همه گنهكار) پر شده‌اى؟

در پاسخ مى‌گويد: آيا افزون بر اين هم هست» [٣] (يعنى به قدرى وسيع و عميق است كه به آسانى پر نمى‌شود).

[١] «صديد» به معنى آب جوشان و نيز به معنى چرك و خونى كه از زخم خارج مى‌شود آمده است.

[٢] توبه، آيه ٨١.

[٣] ق، آيه ٣٠.