پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٨ - شرح و تفسير ديدى چه سان مرگ بر آنها فرود آمد؟

دست به دست بر دوش مى‌بردند و با سرانگشتان نگاه مى‌داشتند (گويى از گرفتن تابوت آنها با تمام دست خود نفرت و وحشت داشتند) آيا نديديد كسانى را كه آرزوهاى دراز داشتند و كاخهاى (رفيع و) استوار بنا كردند و اموال فراوانى گرد آوردند چگونه خانه‌هايشان گورستان شد و آنچه را جمع كرده بودند بر باد رفت و از چنگشان خارج گشت؟ اموالشان به دست وارثان افتاد و همسرانشان در اختيار ديگران قرار گرفتند (و از همه اسفناك‌تر اين كه) نه مى‌توانند چيزى بر حسناتشان بيفزايند و نه از گناهان خود توبه كنند!

شرح و تفسير ديدى چه سان مرگ بر آنها فرود آمد؟

امام عليه السّلام در اين بخش از كلمات پر معنى خود در اين خطبه همگان را هشدار مى‌دهد كه اين زندگى به هر حال پايان مى‌گيرد و دير يا زود- كه در هر حال زود است- بايد از اين جهان رخت بر بندد و به سراى جاويدان عزيمت كند و در برابر اعمال خويش، قرار گيرد مى‌فرمايد:

«به خدا سوگند اين را كه مى‌گويم جدّى است نه شوخى و بازى، واقعيت است، نه دروغ، و آن اين كه چيزى جز مرگ (در پايان كار) نيست (همان مرگى كه) مناديش بانگ خود را به گوش (همگان) رسانده و ساربانش با آواز حدى (همه را) به سرعت پيش مى‌برد». (فإنّه و اللّه الجدّ لا اللّعب، و الحقّ لا الكذب. و ما هو إلّا الموت أسمع داعيه‌ [١]، و أعجل حاديه‌ [٢]).

[١] «أسمع» فعل است و «داعى» فاعل و ضمير آن به «موت» بر مى‌گردد و مفعول آن «جميع الناس» است كه محذوف مى‌باشد يعنى دعوت كننده و منادى مرگ صداى خود را به گوش همگان رسانده است.

[٢] «حادى» از مادّه «حداء» به معنى كسى است كه با آواز مخصوص خود شتران را سرگرم مى‌كند و به حركت سريع وامى‌دارد و اين جمله نيز شامل فعل و فاعل و همچنين مفعول محذوف است (مانند جمله سابق).