اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٢٠ - فصل دوم در عبرت و تفكر در اين امر

مدفوعش بوى خوش بدهد بلكه از مدفوع بوى بد انتظار دارد چون اقتضاء طبيعتش چنين است، و از اين امر بايد نتيجه گيرد كه پس در تأثير اعمال زشت و ناپسندى هم كه از او سرزده نبايد توقع خلاف طبيعت آن عمل را داشته باشد، و مثلا توقع اين را داشته باشد كه نتيجه ظلم و ستم نور باشد، درحالى‌كه اثر ظلم چيزى جز ظلمت و تاريكى [١] نيست و او نمى‌تواند از چيزى كه اثرى جز ظلمت و تاريكى ندارد توقع نور داشته باشد.

و همان گونه كه اگر انسانى حنظل بكارد و توقع اين را داشته باشد كه از آن بوته حنظل شكر درو كند و يا ميوه‌اى خوش طعم بچيند او را سفيه مى‌دانيم بايد متوجه باشيم كه خود همين مسئله را در مورد اعمال زشت و ناپسند متوقع نبوده و باين سفاهت و حماقت گرفتار نگرديم.

اگر بگوئى با اين سخنى كه تو گفتى پس جائى براى رجاء و اميدوارى باقى نمانده و اين سخن پيامبر كه فرمود:

يا مبدل السيئات باضعافها من الحسنات.

«اين آنكه بديها را بچندين برابر آن از نيكوئيها بدل مى‌سازى» معنائى نمى‌دهد؟

مى‌گويم اين ايراد از جهل تو است. زيرا «رجاء» غير از «آمال» است و آمال غير از «امانى» است و امانى غير از «حماقت» است و اين‌ها

______________________________ [١] در كافى باب ظلم از رسول خدا ٦ رسيده است كه فرمود: اتقوا الظلم فانه من ظلمات يوم القيامة: از ظلم بر حذر باشيد كه ظلم از تاريكى‌هاى روز قيامت است.